تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٧٦ - ١ ميراث دارى

خود را درباره اين كتاب بيان كنند.[١]

اين ويژگيها مدرسه حديثى قم را داراى وجهه‌اى مشخص و گران‌قدر كرده است. نگارش مهم‌ترين جامع حديثى شيعه (كافى) در اين حوزه حديثى نشانگر ميزان اعتماد پسينيان بر اين مدرسه است.

اين ستايشها بدان معنا نيست كه اين حوزه حديثى هيچ‌گونه نقص و كاستى نداشته و محتاج نقد و بررسى نيست. انتقادهايى راجع به شيوه، روش و نگرش مدرسه حديثى قم از همان دوران تاكنون وجود داشته كه برخى از آنها متين و قابل قبول است.

اكنون ضمن بررسى ويژگيهاى مدرسه حديثى قم برخى از انتقادها را نيز برمى‌كاويم.

ويژگيهاى مدرسه حديثى قم‌[٢]

مدرسه حديثى قم در طول دوران دويست ساله حيات خويش ويژگيها و خصوصياتى را دارا بود كه آن را از ديگر حوزه‌ها متمايز مى‌ساخت. برخى از مشخصات اين مدرسه حديثى نيز با مدرسه حديثى كوفه يا بغداد مشترك است.

١. ميراث‌دارى‌

هجرت گروهى از راويان و محدثان حوزه‌هاى ديگر حديثى به قم و مسافرت و رحله‌هاى حديثى محدثان بزرگ موجب شد كه مجموعه‌اى غنى و دراز دامن از نگاشته‌ها و گزارشهاى راويان مختلف در قم اجتماع كند.

[١]. شيخ طوسى، الغيبه، ص ٣٩٠.

[٢]. براى اطلاعات بيشتر درباره مدرسه حديثى قم مى‌توانيد به منابع ذيل مراجعه كنيد:

١ مكتب حديثى قم، محمدرضا جبارى؛

٢ شرح لمعه شهيد ثانى با تصحيح و پاورقى آقاى كلانتر كه در مقدمه به مدارس حديثى شيعه و تطور دانش فقه شيعى پرداخته است. بخش مربوط به مدرسه حديثى قم و رى در صفحات ٥٣ ٤٣ جلد يكم اين مجموعه ده جلدى آمده است.

٣ در ميان مقالات كنگره شيخ مفيد نيز مقاله‌اى به بررسى مدرسه بغداد پرداخته كه ضمن آن به تناسب، مدرسه حديثى قم به وسيله بغداديان نقد شده است.

٤ مقاله« شجره علمى خاندان اشعرى قم»، محمد حاج تقى، فصلنامه علمى تخصصى علوم حديث، شماره پنجم، پاييز ١٣٧٦؛

٥ مدرسه قم و بغداد، اندرو نيومن، ترجمه سيد صادق آگاه اشكورى، نشر زائر قم.