تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٤٧ - ١ ثقةالاسلام كلينى(م ٣٢٩ ه)

درآمد

سده‌هاى سوم و چهارم هجرى، آكنده از وجود راويان و محدثان مشهورى است كه با آثار خويش ماندگار شده‌اند. آن‌گونه كه از بررسى تاريخ و كاوش در مصنفات شيعى به دست مى‌آيد، اين دوران فضاى خاصى داشته است؛ كه پيامد آن تربيت شاگردان و رواج محدثين و نگارشگران حديث بوده است (در درس قبل، با نماى اجمالى اين دوران آشنا شديد.)

كتب اربعه شيعه، كه مهم‌ترين مرجع حديثى شيعيان است، در اين دوران نگارش يافته و ماندگار شده است. اركان مباحث رجالى (يعنى كتب اربعه رجالى) نيز در اين دوران نگارش يافته است. بنيان ماندگار تفسير مأثور، از اين دوران به جا مانده است و .... اين دوران آن‌سان زيبا و تأثيرگذار است كه انسان را به حيرت وا مى‌دارد. از اين رو، تنها به يادكرد مشهورترين و تأثيرگذارترين محدثان اين دوره بسنده مى‌كنيم؛ يعنى افرادى كه در زمان خويش با نگارش اثرى مهم، تأثيرى شگرف بر فرهنگ و معارف شيعى گذاشته‌اند. بزرگوارانى چون ثقةالاسلام كلينى، شيخ صدوق، شيخ مفيد، سيد رضى و شيخ طوسى در اين گروه قرار مى‌گيرند. به جز اين گروه، از ديگر محدثان و مؤلفانى كه به گونه‌اى از آوازه و شهرت برخوردارند نيز ياد خواهد شد. بنابراين از يادكرد بسيارى از افراد ديگر صرف نظر مى‌كنيم.

١. ثقةالاسلام كلينى (م ٣٢٩ ه)

ابوجعفر محمد بن يعقوب كلينى، در رى متولد شد و در شهر مقدس قم به تحصيل پرداخت. استادان حديثى معروف او، على بن ابراهيم قمى و محمد بن يحيى العطار بوده‌اند. نزديك به هشتاد درصد احاديث كتاب كافى از اين دو استاد حديث نقل شده است.