تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٦٧ - ٢٣ كراجكى(م ٤٤٩ ه)

مصباح المتهجد

كهن‌ترين كتاب دعايى شيعه است كه اكنون در اختيار و دسترس ما قرار دارد. اين اثر از زمان تأليف با توجه و اقبال دانشمندان شيعه مواجه شده است. اعمال و دعاهاى روز، هفته و ماه همراه با زيارات معصومين عليهم السلام در اين كتاب ذكر شده است. اين كتاب يكى از مصادر اصلى كتب ادعيه متأخر شيعه است. شيخ طوسى خلاصه‌اى از اين كتاب را نيز نوشته است.

كتابهاى رجالى‌

سه كتاب رجالى از شيخ طوسى در دست است. رجال طوسى، فهرست طوسى و إختيار معرفة الرجال، گزيده رجال كشى.

كتاب فهرست شيخ طوسى در مباحث رجالى، بيشتر مورد استفاده است. زيرا تعديل و تضعيف آن درباره راويان بيش از كتاب رجال طوسى و رجال كشى است. رجال طوسى براى شناخت طبقات راويان در عصر ائمه عليهم السلام مفيد است چراكه بر اين اساس مرتب شده است. إختيار معرفة الرجال يا رجال كشى منتخبى از مجموعه روايات است كه كشى به گونه مسند نقل كرده و وضعيت برخى از راويان را نيز معلوم كرده است. بيشترين متون روايى درباره غاليان و طرد آنها، در اين كتاب آمده است. شيخ طوسى در اواخر عمر خويش، در نجف، گزيده رجال كشى را بر شاگردان خويش خوانده است.

نكته مهم و قابل تأمل، در مجموعه آثار شيخ طوسى آن است كه بهترين كتابهاى حديثى شيخ طوسى در رابطه با احاديث فقهى، در دوران جوانى او نوشته شده است. كتابهاى دوران كهنسالى اين شخصيت عظيم‌القدر و بلندمرتبه همانند أمالى يا مجالس، در رتبه پايين‌ترى نسبت به كتاب تهذيب الأحكام قرار دارد.

٢٣. كراجكى (م ٤٤٩ ه)

محمد بن على كراجكى از نويسندگان پركار در قرن پنجم است. او شاگرد شيخ مفيد و سيد مرتضى است كه در علوم مختلف صاحب نظر و داراى تأليفاتى بوده است.