تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٥٩ - ١٧ قاضى نعمان مغربى(م ٣٦٣ ه)

به سبب قوت متن و دارا بودن نظم خاص شايان توجه بوده و ستايش شده است. موضوع محورى آن اخلاق و آداب است و سخنان هر يك از معصومين عليهم السلام را در بابى مجزا ذكر كرده است. اگرچه اسناد كتاب حذف شده، ولى زيبايى و استوارى متن آن موجب شهرت و مقبوليت آن گشته است. برخى از خطبه‌ها و نامه‌هاى امام على عليه السلام كه به گونه تقطيع‌شده در نهج البلاغه و كتب ديگر آمده است، به صورت پيوسته و كامل‌تر در اين كتاب ذكر شده است.

١٦. محمد بن محمد بن أشعث كوفى‌

از راويان شيعى است كه ساكن مصر بوده است. نجاشى او را قابل اعتماد دانسته است.[١] تلعكبرى در سال ٣١٣ بخشى از روايات او را كه با عنوان اشعثيات شناخته مى‌شده با واسطه محمد بن داود بن سليمان كاتب، دريافت كرده است.[٢] كتاب اشعثيات يا كتاب جعفريات، را به او منسوب مى‌دانند. فضل‌الله راوندى بسيارى از احاديث اين كتاب را در نوادر خويش آورده است. محدث نورى نيز بر اين كتاب اعتماد داشته و آن را رواج داده است.[٣]

١٧. قاضى نعمان مغربى (م ٣٦٣ ه)

او از مبلغان و مؤلفان مشهور فاطميان مصر است. درباره مذهب او اختلاف است. محل زندگى، آثار نگارشى و اظهار عقايد او دلالت بر آن دارد كه اسماعيلى است، اما محدث نورى تأكيد مى‌كند كه او امامى بوده و به تقيه رفتار مى‌كرده است.[٤] اين نظر به هيچ عنوان قابل دفاع نيست.

نوشته‌هاى او درباره امام مهدى عليه السلام و تطبيق آن بر فاطميان، حتى با پوشش تقيه نيز قابل توجيه نيست.[٥]

[١]. رجال نجاشى، ص ٣٧٩.

[٢]. رجال طوسى، ص ٤٤٤، ش ٦٣٢٥.

[٣]. خاتمة مستدرك الوسائل، ج ١، ص ٣٠.

[٤]. خاتمة مستدرك الوسائل، ج ١، ص ١٢٩.

[٥]. شرح الاخبار، ج ٣، ص ٣٥٥ به بعد. همچنين رجوع كنيد به مقاله آقاى امير جوان آراسته با عنوان« قاضى نعمان و مذهب او» در فصلنامه هفت آسمان، سال سوم، شماره نهم و دهم، ص ٨٣- ٤٧، بهار و تابستان، سال ١٣٨٠.