تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١٠٨ - مدرسه حديثى بغداد

طبيعى است كه اين فضا و موقعيت، به برخوردى دقيق، عميق و همه‌جانبه با تمامى گرايش‌هاى فكرى نيازمند است. مبانى علمى دقيق و معيارهاى اصولى صحيح، موجب سالم ماندن تفكر شيعى از گزند گرايش‌هاى ديگر و تمايز اين تفكر از نحله‌هاى فكرى ديگر مى‌گرديد.

بنيان‌گذار مدرسه بغداد

مدرسه بغداد با نام بزرگ‌مردى گره خورده است كه حق زيادى بر گردن تفكر ناب شيعى دارد. يادكرد فعاليتهاى شيخ مفيد (رحمة الله عليه) و مدرسه حديثى و كلامى بغداد، به گونه‌اى اداى دين به ساحت آن شخصيت بزرگوار شيعى است.

شيخ مفيد در سلسله عالمان اماميه، تنها يك متكلم و فقيه سرآمد و برجسته نيست، بلكه فراتر از اين، او مؤسس و سرحلقه جريان علمى رو به تكاملى است كه در دو رشته كلام و فقه، تا امروز در حوزه‌هاى علمى شيعه امتداد يافته و با وجود تأثيرپذيرى‌هاى گوناگون تاريخى و جغرافيايى و مكتبى، ويژگيهاى اصلى و خطوط اساسى آن همچنان بر جاى مانده است.[١]

شيخ مفيد كسى است كه علوم گذشتگان، با همه تكامل خود، در او جمع شده بود و به بركت چنين شخصيت چندبعدى و همه‌جانبه‌اى كه داشت، حوزه علمى بغداد را پايه‌گذارى كرد. اين حوزه قرنها پس از آن دوام يافت و در آن فقه، كلام، اصول، ادب، حديث و رجال در كنار و مكمل يكديگر تدريس و تحقيق مى‌شد.[٢]

زندگى شخصى و شخصيت فردى شيخ مفيد (رحمة الله عليه) را در مباحث پيشين بررسى كرديم؛ بنابراين، در اين قسمت تنها به بيان نقش بنيان‌گذارى ايشان در مدرسه بغداد بسنده مى‌كنيم.

مدرسه حديثى بغداد

به نظر مى‌رسيد كه پس از پايان دوره غيبت صغرى (سال ٣٢٩ ه) شهر و حوزه حديثى بغداد اهميت خود را در ميان شيعيان از دست مى‌دهد، اما دو حادثه ويژه‌

[١] همان، ص ٥.

[٢]. همان، ص ١١.