تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١٩٢ - تفسير مأثور

در گزارش مرحوم شيخ آقا بزرگ تهرانى شروح فراوانى بر كتاب كافى، صحيفه سجاديه، تهذيب الأحكام و من لا يحضره الفقيه نام برده شده است. همچنين در شرح احاديث خاص و مشكل رساله‌هاى فراوانى نوشته شده كه در اين كتاب نيز به آن اشاره شده است. حاشيه‌هاى گوناگونى نيز بر كتابهاى حديثى در اين دوران موجود است.[١]

شرح سيد عليخان مدنى با نام رياض السالكين مهم‌ترين شرح بر كتاب صحيفه سجاديه است كه در هفت جلد منتشر شده است.

كتاب بحار الأنوار مهم‌ترين كتاب شرح حديثى در اين مجموعه است. علامه مجلسى پس از ذكر روايت، شرح و تبيين خويش را زير عنوان‌هاى «بيان»، «تبيين»، «ايضاح»، «توضيح» و .... آورده است. او به غريب الحديث، شرح حديث، تعارض و اختلاف حديث پرداخته است و سعى در حل مشكل الحديث دارد. كتاب بحار الأنوار جامع‌ترين شرح روايات شيعى است و از شيوه صحيح و پسنديده فقه الحديث پيروى مى‌كند.

تفسير مأثور

نگارش تفسير روايى يا تفسير مأثور نيز در اين دوران فراوان است. گسترش فعاليتهاى حديثى و رواج اخباريگرى در اين دوره رواج تفسير مأثور را در پى داشته است. به اعتقاد اخباريان فهم آيات قرآن بدون استفاده از كلام معصوم ممكن نيست. در سايه اين باور، آنها به روايات تفسيرى توجه ويژه داشتند و كتابهايى در اين زمينه نگاشتند. مشهورترين اين تفاسير عبارت‌اند از:

١. تفسير صافى و أصفى‌

تفسير صافى از مشهورترين تفاسير شيعى، نگاشته ملامحسن فيض كاشانى‌

(م ١٠٩١ ه) است. در اين تفسير، به روايات اهل‌بيت و درايت آن اهميت بسيار داده شده است. اين تفسير به تفاسير كهن مأثور همانند تفسير قمى و عياشى توجه ويژه دارد. به باور فيض، تاكنون تفسيرى مهذّب، شفاف، كامل، كافى و منحصر به احاديث‌

[١]. نكته قابل توجه اينكه شروح نهج البلاغه در اين دوران كمتر از حدّ انتظار است. اين نكته نيازمند دقت و تأمل است.