تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٢٠٣ - شيخ بهايى(١٠٣١ - ٩٥٣ ه)

استبصار و رجال ابن‌داود نگاشته است. تأثيرگذارى او در گسترش معارف حديثى بيشتر به علت فعاليتهاى پيگير او در درس و بحث است نه به آثار ماندگار.

شيخ بهايى (١٠٣١- ٩٥٣ ه)

بهاءالدين محمد بن حسين عاملى، مشهور به شيخ بهايى (١٠٣١- ٩٥٣ ه)، از مشهورترين و اثرگذارترين عالمان شيعى در دوران صفويه است. او در جبل عامل متولد شد و در سن هفت سالگى همراه با پدرش به ايران مهاجرت كرد. تخصص و تبحر او در فلسفه، حديث، فقه، ادب، رياضى، معمارى و تمامى علوم عصر خويش، جامعيتى به او بخشيد كه نماد و اسطوره دانايى و توانايى شده بود.

او در سنين جوانى و هنگام حضور در قزوين، در دانشهاى دينى چهره‌اى شاخص بود، به گونه‌اى كه پس از مهاجرت پدرش به هرات، او جانشين پدر در قزوين، مركز حكومت صفوى، شد. او پس از مهاجرت به اصفهان، به تربيت شاگردان زبده همت گماشت. علامه محمدتقى مجلسى در توصيف او مى‌نويسد:

الشيخُ الأعظم والوالد المُعظّم الإمام العلّامة، مَلِك الفُضلاء والأُدباء والمحدثين، بَهاء المِلّة والحق والدين‌[١].

استاد بزرگ و پدر بزرگوار، راهبر دانشمند و سرسلسله بزرگان، اديبان و محدثان، آبروى دين و حق و حقيقت.

تأثيرگذارى شيخ بهايى در تمامى امور مربوط به علم و ادب و هنر زبانزد و شهره است. او درباره آموزش حديث و تدبر و تأمل در آن مى‌گويد:

پيمودن مسير رسالت، جز از راه نقل حديث، ضبط، روايت، درايت و تدبر در آن و صرف عمر در بررسى و مباحثه آن و سپرى ساختن روزها و سالها در تمرين و همراهى با آن غيرممكن است‌[٢].

نگاشته‌هاى كوچك و بزرگ او بيش از صد عنوان است. برخى از رساله‌ها و كتابهاى حديثى او همانند وجيزه (در علم درايه) و الأربعون حديثا (شرح چهل حديث اخلاقى و اجتماعى) مشهور هستند. دو كتاب شايسته ذكر ديگر ايشان عبارت است از:

[١]. روضة المتقين، ج ١، ص ٢٢.

[٢]. الأربعون حديثاً، ص ٥٩.