تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٢٥٨ - شيخ احمد احسايى(م ١٢٤١ ه)
كتابهاى الأصول الأصليه و القواعد المستنبطه من الآيات و الأخبار المرويّه، الأنوار اللامعة فى شرح زيارة الجامعه، أعمال الأسبوع، أنيس الزائر، جامع المقال فى معرفة الرواة و الرجال، شرح نهج البلاغه، طب الأئمه و دهها كتاب ديگر از جمله كتابهاى حديثى او هستند كه متأسفانه بيشتر آنها به چاپ نرسيده است. عجيب آنكه عمر او نسبت به تأليفاتش بسيار كوتاه (٥٤ سال) بوده است. نكته مهم آنكه با وجود تخصص و تبحر مرحوم شبّر در حديث، ايشان تفكر اخباريگرى نداشت و از شيوه مجتهدان پيروى مىنمود.[١]
شيخ احمد احسايى (م ١٢٤١ ه)
شيخ احمد احسايى متولد سال ١١٦٦ در منطقه احساء است. اجداد او از اهل سنت بودهاند. وى كراماتى از خود در زمان كودكى نقل مىكند. او شاگرد وحيد بهبهانى و علامه بحرالعلوم است كه در ابتدا به اخباريان تمايل داشت. وى در زمان مسافرت به ايران علاوه بر مسافرت و سكونت در برخى از شهرها، با فتحعلى شاه نيز ملاقات كرد و مورد احترام قرار گرفت.[٢] او بنيانگذار فرقه شيخيه است كه تفكر و روشى بر خلاف شيوه رايج عالمان داشتند. تركيب تفكر فلسفى و حديثى با جلوهاى رمزآلود، و تأويل بسيار در كنار تفكر شبهغاليانه از مظاهر تفكر شيخيگرى و شيخ احمد احسايى است. اين تفكر به مخالفت با مبانى فكرى اهل ظاهر، مسلمانان و دانشمندان سنتى، پرداخته است و شيوه صوفيان در كنار نهادن شريعت را نيز نمىپذيرد. نظريه آنان پيرامون معاد و ابداع جسم لطيف با عنوان هورقليا مشهور است. برخى از عالمان معاصر او به مخالفت با وى پرداخته و حتى وى را تكفير كردهاند.[٣]
هواداران شيخيه رسالههاى گوناگون او در شرح احاديث، به ويژه احاديث اعتقادى يا احاديثى را كه مورد استناد صوفيان قرار گرفته است، به چاپ رساندهاند. همچنين شرح مفصل او بر زيارت جامعه در چهار جلد چاپ شده است كه نشاندهنده تفاوت نظرات او با نظرگاه مشهور شيعى است.
[١]. براى آشنايى بيشتر ر. ك: مقدمه مصابيح الأنوار.
[٢] ر. ك: دائرة المعارف بزرگ اسلامى، مدخل شيخ احمد احسايى.
[٣]. ر. ك: أعيان الشيعه، ج ٢، ص ٥٩٠ به بعد.