تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٦١ - ١٩ شيخ مفيد(م ٤١٣ ه)

است. امام خمينى (رحمة الله عليه) نهج البلاغه را افتخار شيعيان برشمرده است.[١]

چون تمامى احاديث نهج البلاغه مرسل است در سالهاى اخير براى مستندسازى آن كوششهايى انجام شده است. مصادر نهج البلاغه، تأليف سيد عبدالزهراء الخطيب و نهج السعاده اثر محمد باقر محمودى از مشهورترين اين تلاشها است.

كتاب حديثى ديگر سيد رضى، المجازات النبويه نام دارد. او پس از نگارشى درباره مجازهاى قرآن، متوجه وجود اين صنعت ادبى در احاديث نبوى شد و بر آن شد تا در كتاب جداگانه‌اى به گردآورى و شرح و تفسير آنها بپردازد.

او در بررسى احاديث اين كتاب، ذوق خود را در كاوش از شيوه‌هاى هنرى نمايان ساخته است.[٢] توضيحات او در ذيل احاديث، اين كتاب را به منبع خوبى در برخى زمينه‌هاى فقه الحديث، تبديل كرده است.

١٩. شيخ مفيد (م ٤١٣ ه)

محمد بن محمد بن نعمان معروف به ابن‌المعلم و شيخ مفيد، نابغه بزرگ شيعى و هديه الهى بر آنان است. او مهم‌ترين و پرآوازه‌ترين شخصيت كلامى شيعى در اين دوران است. نبوغ و ذوق خارق العاده او موجب شد كه شيعه از شكل يك اقليت مطرود و غضب‌شده تبديل به گروهى شود كه با قوت استدلال خويش، هر سدى را از پيش پا برمى‌دارد. پشتكار و همت والاى او در تبيين آراى منطقى شيعى، تطابق آنها با عقل و نقل، همچنين استفاده از عنصر عقل در نقد احاديث مخالفان و احاديث شيعى و بالاخره بهره‌گيرى از فرصتهاى پديد آمده كه با يارى زمانه و احترام حاكمان آل بويه همراه بود همه و همه از عوامل پيروزى او در طرح اين عقايد بود. نظرات مبتكرانه او هنوز هم قابل توجه و بررسى است و اين نشانه پيشى جستن او بر زمانه است. به راستى كه جامعه شيعى مديون زحمات اين مرد بزرگ است.

[١]. وصيت‌نامه امام خمينى، ص ٤.

[٢]. گرايش او به ادبيات و صنايع ادبى و هنرهاى موجود در اين حوزه، از ويژگيهاى بارز شخصيت علمى سيد رضى است به گونه‌اى كه بر ديگر ابعاد شخصيتى‌اش سايه انداخته است. اشعار فراوان او كه ديوان شعرش او را تشكيل مى‌دهند همچنين صاحب‌نظر بودنش در ادبيات گواه بر اين امر است.