تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١٢٨ - حوزه طبرستان و ديلم

بوده‌اند. ابن شهرآشوب نيز از شاگردان او بوده است. وى در سال ٥٠٨ در نيشابور در گذشت،[١] شيخ منتجب‌الدين او را شهيد خوانده است.[٢]

كتاب مشهور او روضة الواعظين و بصيرة المُتَّعِظِين نام دارد كه در پى جمع‌آورى مباحث بنيادين عقيدتى و بيان آداب و اخلاق و مواعظ بوده و آن را به صورت ابواب و مجالس (در صد مجلس) سامان داده است.

خاتمه‌

افراد ديگرى با القاب سَرخسى، هِرَوى، مَروزى، بلخى، بِيهقى و .... در اين دوران بوده‌اند كه در حوزه خراسان تحصيل و تدريس مى‌كرده‌اند،[٣] ولى شهر آنان حوزه حديثى نداشته است. مثلًا منطقه بيهق، به ويژه سبزوار، منطقه‌اى شيعه‌نشين بوده ولى گزارش معتبرى از حوزه حديثى شيعه دوازده امامى در اين ديار در دست نيست.

نكته مهم اين است كه شمارى از راويان منطقه خراسان، به تفكر غاليگرى متهم هستند.[٤]

حوزه طبرستان و ديلم‌

به دليل كوهستانى بودن منطقه طبرستان و فاصله زياد آن با شام و بغداد، بسيارى از سادات و شيعيان فرارى از حكومت، به اين منطقه مهاجرت كردند كه حضور عالمان و سردمداران زيديه در اين ديار شاهدى بر اين مدعاست. يحيى بن عبدالله بن حسن، از اصحاب امام صادق عليه السلام و از نوادگان امام حسن مجتبى عليه السلام، از جمله كسانى بود كه پس از قيام شهيد فَخ‌[٥] به اين منطقه گريخت.

چون طبرستان در مسير حركت شيعيان به سمت خراسان بود، بنابراين حوزه‌هاى حديثى در آمل، گرگان و ... تأسيس شد. نجاشى به نقل از ابومحمد حسن بن حمزه‌

[١]. مقدمه كتاب روضة الواعظين.

[٢]. فهرست منتجب الدين، ص ١٠٨.

[٣]. ر. ك: تاريخ تشيع در ايران، ج ١، ص ٢٦٠ به بعد.

[٤]. ر. ك: همان، ص ٢٦٥.

[٥]. حسين بن على بن حسن، از نوادگان امام حسن عليه السلام بود كه در زمان خلافت هادى از خلفاى بنى‌عباس قيام كرد و در سال ١٦٩. در منطقه فَخ، در نزديكى مكه، به شهادت رسيد.