تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٢٨٢ - ٦ احياى تراث

٥. پژوهش گروهى‌

اقتضاى زمانه، گستردگى حوزه پژوهش، مباحث و موضوعات ميان‌رشته‌اى، ممكن نبودن دست‌يابى به مهارتهاى لازم در تمامى حوزه‌هاى تحقيق و ... رواج پژوهشهاى گروهى در اين دوران را در پى داشته است.

اين شيوه، كه در ساير علوم و فنون نيز كارآمد است و به رواج پژوهش كمك كرده است، در حوزه علوم دينى، پيشينه‌اى طولانى ندارد. بسيارى از نگاشته‌هاى بزرگ حديثى، تراوش فكرى يك عالم سرشناس بوده است. نگاشته‌هايى همچون كتب اربعه و يا وافى و وسائل الشيعه تأليف يك نفر است. برخى از نگارشهاى مفصل همانند بحار الأنوار، عوالم العلوم و جامع المعارف و الأحكام نيز، تراوش فكرى مؤلفى مشخص بوده است. بنابراين، بر فرض پذيرش حضور برخى ديگر در نگارش مجموعه‌اى همچون بحار الأنوار، فعاليت آنان از حدّ استنساخ و كتابت فراتر نبوده است و آنان تأثيرى در سير پژوهش نداشته‌اند.

بنا بر دلايلى كه در بالا ذكر شد شيوه تحقيق گروهى، به ويژه در مباحث ميان‌رشته‌اى، شيوه‌اى موفق و پيشرفته براى استفاده از مهارتهاى گوناگون افراد مختلف در مسير تحقيق است.

طبيعى است كه مدير پژوهش، از نگاه علمى و پژوهشى، فرد ارشد گروه است كه تحقيق را اداره و هدايت مى‌نمايد.

٦. احياى تراث‌

دست‌يابى به متون كهن و ارائه آن به شكل زيبا و روزآمد كه در سالهاى پيشين آغاز شده بود در اين دوران به اوج رسيد و بيشتر كتابهاى شايسته و درخور تحقيق، با روشهاى علمى و پسنديده زير نظر اساتيد و متخصصان اين علم به چاپ رسيد و در اختيار مشتاقان قرار گرفت. نهادهاى خاص (همانند مؤسسه آل البيت و ديگران) و افراد ويژه (همانند مرحوم على‌اكبر غفارى و ديگران) به عرضه متون تصحيح‌شده پرداختند. روش تصحيح متون نيز مورد بحث و نقادى قرار گرفت. در اين ميان، تشويق آثار برتر در زمينه‌هاى گوناگون، به ويژه در متون حديثى، تأثيرگذار بوده و كتابهايى را به عنوان معيار تحقيق معرفى كرده است؛ تصحيح كتابهايى همچون منية