تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١٢٤ - حوزه هاى حديثى خراسان

معارفى نيز داشتند و هر مقدار شهر و تعداد شيعيان ساكن در آن گسترده‌تر و بيشتر مى‌شد، حوزه حديثى آن نيز قدرتمندتر مى‌شد.

تقسيم‌بندى حوزه‌هاى حديثى‌

به منظور آشنايى دقيق‌تر با حوزه‌هاى حديثى، آنها را به چند گروه اصلى تقسيم و حوزه‌ها را در گروه‌هاى كوچك‌تر بررسى مى‌كنيم.

منطقه ايران؛ شامل حوزه‌هاى: خراسان بزرگ (سمرقند، كَش و نيشابور)، جبل (طبرستان و قزوين)، مركزى (قم، رى، كاشان و همدان) و جنوب (اهواز و فارس).

منطقه عراق؛ شامل حوزه‌هاى: بغداد و كوفه.

منطقه شامات؛ شامل حوزه‌هاى: مصر، شام و حلب.

حوزه‌هاى حديثى خراسان‌

خراسان، منطقه‌اى بزرگ در شرق سرزمينهاى اسلامى است كه در دوران خليفه دوم و سوم و در زمان امامت امام على عليه السلام به تصرف مسلمانان درآمد. خراسان آن روزگار، علاوه بر خراسان موجود در زمان ما، كشورهاى شرق درياى خرز، قسمتى از افغانستان و بخشى از كشورهاى آسياى ميانه را نيز در بر مى‌گرفت.[١]

بيشتر مناطق خراسان محل سكونت اهل تسنن بود و حوزه‌هاى حديثى سنّى نيز در آن ديار پررونق بود. شيعيان در بعضى از شهرهاى خراسان، همانند سبزوار، اكثريت داشتند و در شهرهاى ديگر نيز رابطه خوبى با اهل سنت داشتند. سنيّان منطقه خراسان به علت همجوارى با بارگاه ملكوتى امام رضا عليه السلام و دورى از منطقه شام و حجاز، در برخورد با شيعيان و فرهنگ اهل بيت عليهم السلام تعصب كمترى داشتند. وجود راويانى با عنوان خراسانى، مَرْوَزى، هِرَوى،[٢] بلخى و ... در ميان اصحاب امامان عليهم السلام،[٣] بيانگر رواج تفكر شيعى در اين منطقه است.

[١]. ر. ك: معجم البلدان، ج ٢، ص ٣٥٠.

[٢]. مروزى، يعنى كسى كه در مرو زندگى مى‌كرده است. لقب هروى نيز براى ساكنان و منسوبان به هرات به كار مى‌رفته است؛ همانند: ابوالصلت هروى.

[٣]. ر. ك: رجال نجاشى، ص ٤٠٧، ١٣٩، ١٨٩، ٧٢، ٢٥.