تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٤٠ - ١٠ تاريخ و سيره

مأة منقبة از ابن‌شاذان قمى (ابوالحسن محمد بن احمد القمى)؛

الأَربعون حديثاً عن الأَربعين فى فضائل أميرالمؤمنين از ابوسعيد محمد بن احمد بن حسين نيشابورى.[١]

گفتنى است كه بسيارى از كتابهاى فضايل و مناقب نيز به دست ما نرسيده‌اند كه برخى از كتابهاى شيخ صدوق از اين گروه هستند.

١٠. تاريخ و سيره‌

تاريخ‌نويسى در سده چهارم با پشت سر گذاشتن نگارشهاى تاريخى بزرگى مثل تاريخ طبرى (م ٣١٠ ه)، نظر اهل قلم را به خود جلب كرده بود. در ميان شيعيان نيز كسانى بودند كه به تاريخ‌نگارى علاقه نشان مى‌دادند، اما گزينه نخست آنان در موضوعات و مطالب تاريخى، سيره معصومان و بيان تاريخ زندگى آنان بود، چيزى كه سخت مورد بى‌مهرى تاريخ‌نگاران اهل‌سنت بود. از اين رو شيعيان بيش از هر موضوع تاريخى به گزارش اين‌گونه امور همت مى‌گماردند و بديهى بود كه در اين راه پيش از هر گزارشى به متون حديثى گزارش‌كننده گزاره‌هاى تاريخى روى آورند و به آنها بها دهند. شايان ذكر است كه جايگاه نگارشهاى تاريخى و سيره با تكيه بر احاديث، پس از نگارشهاى مبحث امامت و فضايل‌نگارى و مانند آنها قرار دارد.

به بيان سيره معصومان در سده‌هاى پيشين نيز توجه شده است. برخى از نگاشته‌هاى شيعى در اين باره به اين قرار است:

عيون اخبار الرضا (شيخ صدوق ٣٨١ ٣٠٥)؛

خصائص أميرالمؤمنين (سيد رضى ٤٠٦ ٣٥٩)؛

الجمل (شيخ مفيد، م ٤١٣)؛

الإرشاد فى معرفة حجج الله على العباد (شيخ مفيد)؛

المصابيح فى سيرة الرسول و آل‌البيت (احمد بن ابراهيم زيدى)؛

تيسير المطالب (يحيى بن حسين بن هارون)؛

الهداية فى تاريخ النبى و الأَئمة و معجزاتهم (حسين بن حمدان خصيبى).[٢]

[١]. ر. ك: ميراث حديث شيعه دفتر ششم، صفحه ١٠٥ تا ٢٣٦ به كوشش آقايان مهدى مهريزى و على صدرايى خويى.

[٢]. حسين بن حمدان از جمله غاليان است و نگرش انحرافى دارد.