تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٢٣٩ - ميرزا محمد اخبارى(١٢٣٢ - ١١٧٨ ه)

ميرزا محمد اخبارى (١٢٣٢- ١١٧٨ ه)

ميرزا محمد اخبارى، افراطى‌ترين فرد از گروه اخباريان است كه پس از غلبه مرحوم وحيد بهبهانى بر اخباريان، به ترويج اين مسلك پرداخته است.

او به سال ١١٧٨ هجرى در هندوستان زاده شد و پس از تحصيلات اوليه به عراق مهاجرت كرد. او فردى باهوش و سخنور بود كه در علوم مختلف تخصص داشت و به زبان فارسى و عربى سخن مى‌گفت و شعر مى‌سرود. ميرزا محمد اخبارى در مباحثه و جدل نيز تخصص و تبحر داشت و همين موضوع سبب رواج تفكر او در ميان توده مردم شد. او از علوم غريبه، جفر و طلسمات نيز مطلع بود و از آن براى پيشبرد مقاصد خويش استفاده مى‌كرد.

تعصب شديد او در اخباريگرى، سبب دشمنى او با مجتهدان و ناسزاگويى وى به آنان شده بود، از اين رو مجتهدان به مخالفت با او برخاستند و او را مجبور به ترك عراق و مهاجرت به ايران كردند. اقامت او در تهران مصادف با سلطنت فتحعلى‌شاه و درگيريهاى ايران و روسيه بود. در اين زمان از سوى حكومت و شخص شاه محترم دانسته مى‌شد. انجام برخى از كارهاى خارق‌العاده، به ويژه پيشگويى او درباره قتل فرمانده سپاه روس، موجب شد كه او نزد شاه مقامى فوق‌العاده بيابد. نقل كرده‌اند كه او پيشنهاد كرد كه چهل روز چله‌نشينى كند و به دنبال آن سرِ فرمانده سپاه روس را در تهران حاضر كند به شرط آنكه شاه نيز روش اخباريان را رواج دهد و تفكر اجتهادى را منسوخ كند. پس از انجام اين عمل، خانواده سلطنتى از بيم آنكه اين چله‌نشينى‌ها موجب زيان آنها شود، عذر او را خواستند و او را روانه عتبات كردند.

او در عتبات نيز در امور اختلافى سرداران عثمانى دخالت كرد و بالاخره با حكم برخى از مجتهدان شيعه، واجب‌القتل شمرده شد و در سال ١٢٣٢ هجرى به دست توده مردم به قتل رسيد.[١]

ميرزا محمد اخبارى نمونه شاخص تفكر افراطى اخباريگرى است كه از همه وسايل ممكن براى مبارزه با مجتهدان بهره گرفته است. مبارزه او با مجتهدان، از نقاط تاريك و تأسف‌بار تاريخ حديث شيعه است. در اين دوران مباحثات علمى جاى‌

[١]. ر. ك: دائرة المعارف بزرگ اسلامى، ج ٧ ص ١٥٧.