تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٤١ - ١٢ فقه الحديث

از اين مجموعه كتابهاى فراوانى در دسترس ما نيست. مقتل الحسين و الجمل، التاريخ و چندين كتاب ديگر از كتابهاى شيخ صدوق از جمله اين مجموعه است.

١١. دعا و زيارت‌

شيعى بودن بسيارى از دولتهاى اين دوران، سفرهاى زيارتى دولتيان به همراه رسيدگيهاى مالى آنان به حرم امامان، آزادى سفر به اين مكانها، افزايش شمار زائران و دفعات سفر زيارتى آنان را در پى داشت. اين امر نياز بيشتر، به نگاشته‌هاى دعايى و زيارتى را نمايان مى‌ساخت. فضاى علمى پديدآمده در اين دوران و پديدار شدن تنوع نگارشى، بستر خوبى را براى پاسخ‌گويى بدين نياز فراهم كرد و نگارشهاى دعايى و زيارتى پرفايده، ماندگار و ارزشمندى از اين دوران به يادگار گذاشت. يادآور مى‌شويم كه در كنار نقل زيارت‌نامه‌ها و دعاهايى كه براى حرم امامان توصيه مى‌شد، به امور مستحبى ديگر، مانند اعمال عبادى و آداب مستحبى روزانه، نيز پرداخته مى‌شد. كتابهاى زير نمونه‌اى از اين نگاشته‌ها هستند كه باقى مانده‌اند:

كامل الزيارات (ابن‌قولويه قمى)؛

كتاب المزار (شيخ مفيد)؛

مصباح المتهجد (شيخ طوسى)؛

فضل زيارة الحسين (ابوعبدالله محمد بن على شجرى زيدى).

كتابهاى فراوانى نيز در دسترس ما نيستند، كه اسامى برخى از آنها در كتابهاى فهرست آمده است، همانند:

زيارات قبور الائمه (شيخ صدوق)؛

كتاب المزار (جعفر بن حسين بن على قمى)؛

كتاب المزار (ابونضر محمد بن مسعود عياشى)؛

الزيارات (حسين بن على الخزاز القمى).

١٢. فقه الحديث‌

در اين دوران به فهم دقيق حديث، غريب‌الحديث، آسيب‌شناسى و اختلاف حديث و ... توجه شد. كتاب معانى الاخبار شيخ صدوق نمونه خاص و زيبايى از مبحث غريب‌الحديث است. برخى از تأليفات شيخ مفيد، همانند رسالة فى معنى المولى، رسالة فى خبر ماريه، نحن معاشر الأنبياء هم اين‌گونه هستند.