تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١٧٨ - ٢ شهيد ثانى

كتاب استدلال مى‌كنند.

برخى روايات مهم مانند

«الناس مسلّطون على أموالهم»

(مردم مالك اموال خويش‌اند) و يا مرفوعه زراره در جمع بين اخبار متعارض، از جمله احاديثى هستند كه تنها از طريق كتاب عوالى اللئالى به مصادر فقهى و حديثى متأخر راه يافته‌اند.[١]

به نظر مى‌رسد با وجود آنكه دانشمندان شيعى به برخى از روايات اختصاصى كتاب عوالى اللئالى به شدت نياز داشته‌اند، ولى ضعفهاى موجود در كتاب و يا مؤلف آن (همانند اتهام غلوّ و يا صوفيگرى) موجب گشته كه اعتماد كلى آنان به كتاب كاهش يابد و عالمان شيعى از آن استفاده و به آن استناد نكنند.

٢. شهيد ثانى‌

سرآمد نويسندگان شيعه در اين دوره و نخستين دانشمند شيعى است كه در علم دراية الحديث (مصطلحات الحديث) كتاب نوشته است. ايشان با وجود عمر نسبتاً كوتاه، (٩٦٥- ٩١١ ه) در تمامى زمينه‌هاى علوم اسلامى صاحب نظر بوده است. فقه، تفسير، علوم عقلى، هندسه، هيئت، ادبيات، حديث، كلام، تاريخ و ... او را به دانشمندى جامع در علوم اسلامى تبديل كرده است.

شهيد ثانى در جبل‌عامل لبنان متولد شد و تحصيلات خود را در اين منطقه آغاز كرد. در شام و مصر افزون بر عالمان شيعى، از استادان اهل سنّت نيز استفاده نمود.

علاوه بر نگارشهاى مهم فقهى همانند مسالك الأفهام و شرح لمعه، نگاشته‌هاى حديثى ايشان نيز مورد استقبال قرار گرفته است.[٢]

كتاب البداية فى علم الدرايه و كتاب الرعاية فى علم الدرايه مهم‌ترين كتابهاى درايه‌اى او هستند كه بر نگارشهاى بعدى در علم درايه تأثير زيادى گذاشته‌اند. شهيد ثانى كتاب ديگرى با نام غنية القاصدين فى اصطلاحات المحدثين دارد. الرعاية فى علم الدرايه اگرچه جزء نخستين نگاشته‌هاى شيعى در اين علم است، ولى از قوام و استحكام خاصى برخوردار است؛ زيرا از تمامى نوشته‌هاى اهل سنت در اين موضوع استفاده كرده و فوايد آنها را جمع‌آورى نموده است.

[١]. نك: عوالي اللئالى، ج ١، ص ٢٢٢ و ج ٤ صفحه ١٣٣.

[٢]. براى اطلاع از زندگى شهيد ثانى، ر. ك: مقدمه كتاب منية المريد به قلم رضا مختارى.