تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١٤٠ - فعاليت حديثى شهرهاى كوچك و ظهور دانشورانى برجسته در آن

برخى دليل رواج منقبت‌نگارى در اين دوران را رواج تفكر نقل‌گرا و افول تفكر عقل‌گرا دانسته‌اند. در اين دوران گروه معتزله نابود شد و تفكر اهل حديث رونق گرفت. شيعيان نيز از اين روش براى پيشبرد آرمانهاى خويش استفاده كردند. شايد اثر تخريبى سلجوقيان و هجوم اهل سنّت به باورهاى شيعى نيز در اين رويكرد مؤثر بوده باشد.

مبادلات حديثى‌

مبادلات حديثى بين شيعه و اهل سنّت نيز در اين دوران ديده مى‌شود. در اين دوران نگاشته‌هاى حديثى حساسيت كمترى نسبت به موضوعات فرقه‌اى دارند و مؤلفين شيعى از متون حديثى اهل سنّت استفاده كردند و برخى از نويسندگان اهل سنّت نيز اين روش را پى‌گرفتند. نقل روايات اهل سنّت در كتابهايى همچون مجمع البيان، مكارم الأخلاق و مشكاة الانوار فراوان يافت مى‌شود. اين شيوه تنها در آثار برخى از قدما همچون شيخ صدوق ديده مى‌شود.

ظهور خاندانهاى دانشور

در اين دوران به خاندانهاى عالم و نگارشگران شيعى برمى‌خوريم. خاندان طبرسى، نمونه زيبايى از چند نسل عالمان را به جامعه شيعى عرضه كرده است.

خاندان علامه حِلّى نمونه ديگرى است كه علوم دينى را در طول چند نسل پاسدارى كرده است. خاندان سيد بن طاووس نيز در زمره اين گروه قرار دارد.

فعاليت حديثى شهرهاى كوچك و ظهور دانشورانى برجسته در آن‌

اگرچه مناطقى بزرگ و مهم همچون بغداد، مصر، خراسان و قم در اين دوران شاهد فعاليتهاى چشمگير حديثى نبود، ولى شهرهايى كوچك را مى‌توان يافت كه نام خويش را در اين دوران جاودانه ساخته‌اند.

شهر حِلّه، مشهورترين شهر در اين دوران است. اين شهر كه در اواخر قرن پنجم ساخته شد، محل زندگى عالمان بسيارى در اين زمان است. ابن‌ادريس حِلّى، كه پيشتر از او ياد كرديم، از آن جمله است. او در پايان اثر ماندگار فقهى خويش،