تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٧٣ - قم اولين پايگاه خالص شيعى

به مدرسه حديثى تبديل شد و بركات و ثمرات فراوان و دامنه‌دارى از خود بر جاى گذاشت. از اين رو مدرسه حديثى قم شايستگى آن را دارد كه با تفصيل بيشترى مورد بررسى قرار گيرد.

قم اولين پايگاه خالص شيعى‌

قم و مناطق پيرامونى آن را سپاه اسلام در سال بيست و سه هجرى به فرماندهى ابوموسى اشعرى فتح نمود.

برخى گفته‌اند كه قم شهرى اسلامى است و پيش از فتوحات مسلمانان پيشينه‌اى نداشته است.[١] اين نظريه با مخالفت برخى ديگر رو به رو شده و هر دو گروه براى خود دلايلى داشته و به نقد مخالفان پاسخ داده‌اند كه در برخى كتابها به تفصيل مورد بحث قرار گرفته است.[٢]

آنچه درباره شهر قم مهم مى‌نمايد آن است كه برخى از عربهاى مهاجر، كه بسيارى از آنان با حكومت مخالف بوده و با آنان معارضه داشتند، در اواخر قرن اول هجرى به قم مهاجرت كرده و در آنجا ساكن شدند. اين گروه از خانواده سائب بن مالك اشعرى و يا سعد بن مالك بودند[٣] كه در گذشته از خاندانهاى شيعى ساكن كوفه و از مخالفان بنى‌اميه به شمار مى‌آمدند.

اجتماع اين گروه شيعه در اين شهر در سالهاى پسين قرن اول هجرى موجب رواج تفكر شيعى و مهاجرت ديگر شيعيان شد؛ به گونه‌اى كه شهر قم اولين مركز خالص شيعى در ايران گشت كه هيچ فردى از اهل سنت در آن وجود نداشت.[٤] از اين رو بود كه در كلام امامان معصوم عليهم السلام از قم با عنوان پناهگاه شيعيان ياد شده است‌[٥]؛ زيرا اظهار و ابراز عقايد شيعى در آن آزاد بود.

دورى از مركز خلافت و نداشتن امتياز خاص اقتصادى و جغرافيايى موجب گشت‌

[١]. معجم البلدان، ج ٤، ص ٣٩٧.

[٢]. گنجينه آثار قم، ج ١، ص ٨٠- ٧٤.

[٣]. رجال نجاشى، ص ٨١.

[٤]. معجم البلدان، ج ٤، ص ٣٩٧.

[٥]. بحار الانوار، ج ٥٧، ص ٢١٤.