تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٨٩ - محدثان مشهور مدرسه حديثى قم
محدثان مشهور مدرسه حديثى قم
مدرسه حديثى قم در طول نزديك به دويست سال پناهگاه و مكان اميد بسيارى از محدثان شيعى بوده است. كتابهاى رجال و فهرست نام نزديك به سيصد و پنجاه نفر از دانشمندان و محدثان قم را ذكر كردهاند.
با اينكه بسيارى از محدثان مشهور از شاگردان اين مدرسهاند، ولى با عنوان قمى معرفى نشدهاند؛ بنابراين شمار محدثان قم بسيار فراتر از اين تعداد است؛ به عنوان مثال تأمل در اساتيد ثقة الإسلام كلينى در كتاب كافى معلوم مىشود كه نزديك به ٩٥ درصد احاديث كتاب كافى از استادان و مشايخ قم نقل شده است. بنابراين شيخ كلينى را نيز مىبايد از ثمرات مدرسه حديثى قم دانست؛ هرچند او هيچگاه با عنوان القمى توصيف نشده و تنها كلينى يا رازى خوانده شده است. براى تبيين عظمت مدرسه حديثى قم تنها ذكر اين مطلب كافى است كه يكى از محققان، نام سيصد و پنجاه نفر از محدثان قم تا پايان قرن چهارم هجرى را ياد كرده است.[١] اكنون به اجمال برخى از مشهورترين محدثان قم را معرفى مىكنيم.[٢]
[١]. محمدرضا جبارى، شناخت و تحليل مدرسه حديثى قم( رساله دكترى).
[٢]. اصطلاح شيخ القميين: نجاشى در رجال خود از هفت نفر به عنوان شيخ قميان ياد كرده است. برخى از آنان با يكديگر همدوره اند. ظاهراً منظور او اين است كه در ميان قميان فرد مورد اشاره از بزرگان شهر است نه آنكه تنها مصداق اين عنوان باشد.
احمد بن محمد بن عيسى أشعرى( رجال نجاشى، ص ٨١)
عبدالله بن جعفر الحميرى، أبوالعباس القمى( همان، ص ٢١٩)
على بن الحسين بن موسى بن بابويه القمى( همان، ص ٢٦١)
محمد بن عيسى بن عبدالله بن سعد بن مالك الأشعرى، أبوعلى( همان، ص ٣٣٨)
محمد بن على بن محبوب الأشعرى القمى، أبوجعفر( همان، ص ٣٤٩)
محمد بن أحمد بن داود بن على، أبوالحسن( همان، ص ٣٨٤)
محمد بن الحسن بن أحمد بن الوليد، أبوجعفر( همان، ص ٣٨٣).
هرچند كه درباره قمى بودن نفر آخر ترديد داشته است:
شيخُ القُميينَ و فقيهُهم و مُتقدّمُهم و وجههم و يقال: انّه نَزيل قُم و ما كان أصُله منها؛ و مىگويند او تنها ساكن قم بوده و اصالتاً قمى نبوده است.