آداب الصلاة - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٢ - فصل هشتم در بيان حضور قلب است

درجات و مراتب آن را بيان نموديم، لكن در اينجا نيز براى تتميم فائده و تحرّز از حواله ذكرى از آن مى‌نماييم.

چنانچه سابق بر اين ذكر شد، عبادات و مناسك و اذكار و اوراد در وقتى نتيجه كامله دارد كه صورت باطنه قلب شود و باطن ذات انسان به آن مخمّر گردد و دل انسان صورت عبوديّت به خود گيرد و از خودسرى و سركشى بيرون آيد. و نيز مذكور شد كه از اسرار و فوائد عبادات يكى آن است كه اراده نفس قوى شود و نفس بر طبيعت چيره شود و قواى طبيعت مسخّر تحت قدرت و سلطنت نفس گردد و اراده نفس ملكوتى در ملك بدن نافذ گردد، به‌طورى‌كه قوا چون ملائكة اللّه نسبت به حق تعالى شوند كه «عصيان آن نكنند لمحه‌اى، و عمل كنند به آنچه فرمان براى آنها صادر مى‌شود.»[٥١] و اكنون گوئيم كه يكى از اسرار عبادات و فوائد مهمّه، كه همه مقدّمه آن است، آن است كه جميع مملكت باطن و ظاهر مسخّر در تحت اراده اللّه و متحرّك بتحريك اللّه شود و قواى ملكوتيّه و ملكيّه نفس از جنود اللّه شوند و همگى نسبت به حق تعالى سمت ملائكة اللّه را پيدا كنند. و اين خود يكى از مراتب نازله فناى قوا و ارادات است در اراده حق. و كم‌كم نتايج بزرگ بر اين مترتّب شود و انسان طبيعى الهى گردد و نفس ارتياض به عبادت اللّه پيدا كند و جنود ابليس يكسره شكست خورده منقرض شوند و قلب و قواى آن تسليم حق شوند و اسلام به بعض مراتب باطنه در آن بروز كند. و نتيجه اين تسليم اراده به حق در دار آخرت آن شود كه حق تعالى اراده او را در عوالم غيب نافذ فرمايد و او را مثل اعلاى خود قرار دهد، و چنانچه خود ذات مقدّس هر چه را بخواهد ايجاد كند به مجرّد اراده موجود شود، اراده اين بنده را هم آن طور قرار دهد،

______________________________
حديث شريف ختمى مرتبت (ص) شوم كه فرموده است: من حفظ على امّتى اربعين حديثا ينتفعون بها بعثه اللّه يوم القيامة فقيها عالما. تا بحمد اللّه و حسن توفيقه موفق به شروع آن شدم و از خداى تعالى توفيق اتمام مى‌طلبم- انّه ولىّ التّوفيق.»

[٥١] - معناى آيه شريفه است كه درباره ملائكه مى‌فرمايد لا يَعْصُونَ اللَّه ما امَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَروُن( تحريم- ٦)