اسامة، ادعوا (ارعوا) قلوبكم ذكر اللّه و احذروا النّكت.[٤٤] حتى كمّل اولياء عليهم السلام نيز اين ادب را ملحوظ مى‌داشتند، چنانچه در حديث است كه حضرت صادق سلام اللّه عليه را حالتى در نماز دست داد كه افتاد غش كرد، چون حالت افاقه دست داد، از سببش سؤال شد. فرمود: ما زلت اردّد هذه الآية على قلبى حتّى سمعتها من المتكلّم بها فلم يثبت جسمى لمعاينة قدرته.[٤٥].

و از جناب أبو ذر رضى اللّه عنه نقل شده كه قام رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله ليلة يردّد قوله تعالى: انْ تُعَذِّبْهُمْ فَانَّهُمْ عِبادُكَ وَ انْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَانَّكَ انْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكيم‌.[٤٦] بالجمله، حقيقت ذكر و تذكّر ذكر قلبى است و ذكر لسانى بدون آن بى‌مغز و از درجه اعتبار بكلّى ساقط است. چنانچه در احاديث شريفه به اين معنى بسيار اشاره شده. رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله به أبي ذر فرمود: يا أبا ذر، ركعتان مقتصدتان في تفكّر خير من قيام ليله و القلب لاه [نسخه: ساه‌][٤٧] و هم از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله منقول است كه «خداى تعالى نظر به صورتهاى شما نمى‌كند، بلكه نظر به قلبهاى شما مى‌كند.»[٤٨]

[٤٤] -« اى ابا اسامه، خدا را فرا ياد قلبهايتان آوريد و از انديشه‌هاى غير مرضىّ او( نكت) بپرهيزيد.» كافى( روضه)، ج ٨، ص ١٦٧. بحار الانوار، ج ٦٧، ص ٥٩،« كتاب الايمان و الكفر»، باب ٤٤، حديث ٣٨. از منبع پيشين.

[٤٥] -« آن قدر اين آيه را با خود تكرار كردم تا آن را از گوينده آن شنيدم و اندامم تاب ديدن قدرت او را نياورد.» المحجّة البيضاء، ج ١، ص ٣٥٢،« كتاب اسرار الصّلاة»،« باب فضيلة الخشوع و معناه».

[٤٦] -« شبى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كه برخاسته مكرّر اين آيه را تلاوت مى‌فرمود: اگر عذابشان كنى بندگان تو هستند، و اگر آنها را ببخشى همانا تو عزيز و حكيم هستى.»( مائده- ١١٨) روح المعانى في تفسير القرآن ... علامه آلوسى، ج ٧، ص ٧٠. به نقل از سنن نسائى و بيهقى.

[٤٧] -« اى ابو ذر، دو ركعت ميانه توأم با انديشه و تفكر بهتر است از زنده داشتن يك شب در حالى كه قلب بازيگر و غافل است.» بحار الانوار، ج ٧٤، ص ٨٢،« كتاب الرّوضة»،« باب مواعظ النبىّ»، حديث ٢. به نقل از مكارم الاخلاق، ص ٤٦٥.

[٤٨] - منبع پيشين، و بحار الانوار، ج ٦٧، ص ٢٤٨. به نقل از جامع الاخبار، ص ١١٧.( با اندكى زيادت)