آداب الصلاة - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٧٦ - فصل پنجم اكنون كه رشته سخن بدينجا رسيد ناچارم از ذكر بعض درجات ديگر اخلاص به طورى كه مناسب اين مقام است

كنند، از پشه لاغرى چه خيزد؟[٢٤٣] آرى، آنها مقام معرفتشان به عجز ممكن و عزت و عظمت واجب تعالى شأنه اقتضا مى‌كرد آن اظهارات و اعترافات را.

ما بيچارگان از جهل و حجابهاى گوناگون به گردن فرازى برخاستيم و خودفروشى و عمل‌فروشى كنيم. سبحان اللّه! چه كلام صادقى است فرمايش امير المؤمنين عليه السلام كه مى‌فرمايد: عجب المرء بنفسه احد حسّاد عقله.[٢٤٤] اين از بى‌عقلى نيست كه شيطان امر ضرورى را بر ما تعميه كند و ما در ميزان عقل به سنجش آن برنخيزيم؟ ما خود بالضرورة مى‌دانيم كه اعمال ما و همه بشر عادى بلكه همه ملائكة اللّه و روحانيّين در ميزان مقايسه با اعمال رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و ائمّه هدى سلام اللّه عليهم قدر محسوسى ندارد و به هيچ وجه در حساب نيايد، آنگاه، اعتراف به تقصير و اظهار عجز از قيام به امر از آن بزرگواران متواتر بلكه فوق حد تواتر است. اين دو قضيّه ضروريّه به ما نتيجه مى‌دهد كه بايد به هيچ يك از اعمال خود خوشنود نباشيم، بلكه اگر به قدر عمر دنيا به عبادت و اطاعت قيام كنيم، خجل و شرمسار باشيم و منفعل و سر افكنده باشيم، مع الوصف، چنان شيطان در قلب ما متمكّن شده و حكومت بر عقول و حواس ما مى‌كند كه از اين مقدّمات ضروريّه نتيجه نگرفته بلكه احوال قلوب ما به عكس است.

آن سرورى كه يك ضربت يوم‌الخندقش به تصديق رسول اللّه (ص) افضل از جميع عبادات جن و انس است‌[٢٤٥] با آن همه عبادات و رياضات كه علىّ بن الحسين، كه اعبد خلق اللّه است، اظهار عجز مى‌كند كه مثل او باشد،[٢٤٦] اظهار عجز و تذلّلش و اعتراف به قصور و تقصيرش از ما بيشتر و

[٢٤٣] -« جايى كه عقاب پر بريزد- از پشه لاغرى چه خيزد». امثال و حكم دهخدا، ج ٢، ص ٥٧٩. بدون ذكر نام شاعر.

[٢٤٤] -« خود بينى رشك برنده به عقل است.» نهج البلاغة، فيض الاسلام، ص ١١٧٢،« حكمت» ٢٠٣.

[٢٤٥] - لضربة علىّ يوم الخندق خير من عبادة الثّقلين. بحار الانوار، ج ٣٩، ص ٢،« تاريخ امير المؤمنين».

[٢٤٦] -« ... من يقوى على عبادة علىّ بن أبي طالب؟» بحار الانوار، ج ٤٦، ص ٧٥،« تاريخ على بن الحسين»، باب ٥، حديث ٦٥.