شريف است. و شايد اين جمعيت براى جمعيّت اسمائيّه باشد، و اشاره به آن باشد كه حق تعالى به جميع شئون اسمائيّه و صفاتيّه مبدأ از براى اين كتاب شريف است، و از اين جهت، اين كتاب شريف صورت احديّت جمع جميع اسماء و صفات و معرّف مقام مقدس حق به تمام شئون و تجلّيات است. و به عبارت ديگر، اين صحيفه نورانيّه صورت «اسم اعظم» است، چنانچه انسان كامل نيز صورت اسم اعظم است، بلكه حقيقت اين دو در حضرت غيب يكى است، و در عالم تفرقه از هم به حسب صورت متفرّق گردند، ولى باز به حسب معنا از هم متفرّق نشوند. و اين يكى از معانى لن يفترقا حتّى يردا علىّ الحوض [١] مى‌باشد. و چنانچه حق تعالى بيدى الجلال و الجمال تخمير طينت آدم اول و انسان كامل فرموده، بيدى الجمال و الجلال تنزيل كتاب طينت آدم و انسان كامل فرموده، بيدى الجمال و الجلال تنزيل كتاب كامل و قرآن جامع فرموده. و شايد به همين جهت آن را «قرآن» نيز گويند، چه كه مقام احديّت جمع وحدت و كثرت است. و از اين جهت، اين كتاب قابل نسخ و انقطاع نيست، زيرا كه اسم اعظم و مظاهر او ازلى و ابدى است و تمام شرايع دعوت به همين شريعت و ولايت محمّديّه است.

و شايد به همين نكته كه در انّا انزلنا گفته شد، انّا عَرَضْنَا اْلَامانَة[٥١٦] نيز به صيغه جمع ذكر شده، زيرا كه امانت به حسب باطن حقيقت ولايت، و به حسب ظاهر شريعت يا دين اسلام يا قرآن يا نماز است.

مطلب سوم در اجمالى از كيفيّت نزول قرآن است‌

و اين از لطائف معارف الهيّه و از اسرار حقايق دينيّه است كه كم كسى مى‌تواند به شمّه‌اى از آن اطلاع پيدا كند به طريق علمى. و جز كمّل از اولياء، كه اوّل آنها خود وجود مبارك رسول ختمى است و پس از آن به دستگيرى آن سرور ديگر از

______________________________
[١]- «كتاب خدا و عترت من از هم جدا نمى‌گردند تا در كنار حوض (كوثر) بر من وارد شوند.» قسمتى از حديث مشهور و متواتر «ثقلين». اصول كافى، ج ١، ص ٢٩٩، «كتاب الحجّة»، «باب ما فرض اللّه و رسوله من الكون مع الائمة عليهم السلام»، حديث ٦. و ج ٤، ص ١٤١. «كتاب الايمان و الكفر، «باب ادنى ما يكون به العبد مؤمنا»، حديث ١.

[٥١٦] -( احزاب- ٧٢).