آداب الصلاة - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٥٠ - فصل دوم در آداب انحناء ركوعى است

مقدّمات و مهيّئات آنها است: اول قيام، و دوم ركوع، و سوم سجود. و اهل معرفت اين سه را اشاره به توحيدات ثلاثه دانند. و ما در سرّ الصّلاة آن مقامات را حسب ذوق عرفانى مذكور داشتيم. و اينك با لسانى ديگر بيان اين منازل كنيم كه با عامّه مناسبتى داشته باشد.

پس گوييم كه چون صلاة معراج كمالى مؤمن و مقرّب اهل تقوى است، متقوّم به دو امر است كه يكى مقدّمه ديگر است:

اول، ترك خود بينى و خود خواهى، كه آن، حقيقت و باطن تقوى است.

و دوم، خدا خواهى و حق طلبى، كه آن، حقيقت معراج و قرب است.

و لهذا در روايات شريفه است كه الصّلاة قربان كلّ تقىّ.[٥٦٠] چنانچه قرآن شريف نيز نور هدايت است ولى براى متّقين: ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيه هُدىً لِلْمُتَّقين‌.[٥٦١] بالجمله، در اين سه مقام كه مقام قيام و ركوع و سجود است، اين دو مقام به تدريج حاصل شود. پس، در حال «قيام» ترك خود بينى است به حسب مقام فاعليّت، و رؤيت فاعليّت حق و قيّوميّت حق مطلق است. و در «ركوع» ترك خود بينى است. به حسب مقام صفات و اسماء و رؤيت مقام اسماء و صفات حق است. و در «سجود» ترك خود بينى است مطلقا و خدا خواهى و خدا طلبى است مطلقا. و جميع منازل سالكين از شئون اين مقامات ثلاثه است، چنانچه بر اهل بصيرت و اصحاب عرفان و سلوك واضح است.

و چون سالك در اين مقامات توجّه به اين نمود كه سرّ اين اعمال توحيدات ثلاثه است، هر يك از مقامات كه دقيق‌تر و لطيف‌تر است سالك را مراقبت بيشتر ضرورت است. و البتّه خطر مقام بالاتر و لغزشش بيشتر است.

[٥٦٠] -« نماز وسيله تقرّب هر پرهيزكار( به خدا) است.» فروع كافى، ج ٣، ص ٢٦٥،« كتاب الصّلاة»،« باب فضل الصّلاة»، حديث ٦.

[٥٦١] - پاورقى ٣٠٠.