آداب الصلاة - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٣٩ - نكته عرفانية آنچه از حديث معراج راجع به عجز ملائكة از مشاهده جمال احمدى (ص) استفاده مىشود

سرور دستگيرى از او بنمايد و او را به مقام قرب احدى كه مقصد اصلى و مقصود فطرى است برساند. و در علوم الهيّه به ثبوت پيوسته كه معاد همه موجودات به توسّط انسان كامل تحقق پيدا كند: كَما بَدَاكُمْ تَعوُدُون‌[١٩١] بِكُمْ فَتَحَ اللَّه و بِكُمْ يَخْتِمُ وَ ايابُ الْخَلقِ الَيْكُمْ.[١٩٢]

نكته عرفانية [آنچه از حديث معراج راجع به عجز ملائكة از مشاهده جمال احمدى (ص) استفاده مى‌شود.]

در حديث شريف علل، كه صلاة معراج را تفصيل مى‌دهد و توصيف مى‌كند، وارد است كه پس از آن كه رسول خدا با محمل نورى كه از جانب ربّ العزّة نازل شده بود به مصاحبت جبرئيل عروج كردند و به آسمان سوم رسيدند، ملائكه فرار كردند و سجده نمودند و تسبيح گفتند و جبرئيل گفت:

اشهد انّ محمّدا رسول اللّه، اشهد انّ محمّدا رسول اللّه. ملائكه مجتمع شدند و سلام بر رسول خدا كردند، و از حال حضرت امير المؤمنين سؤال كردند. و درهاى آسمان گشوده شد و حضرت عروج به آسمان چهارم فرمودند، و در آنجا ملائكة اللّه چيزى نگفتند. پس، ابواب آسمان گشوده شد و ملائكه مجتمع شدند و جبرئيل بقيه اقامه را گفت ... الحديث.[١٩٣] و از تفسير عياشى نيز قريب به اين مضمون وارد شده. و از اين حديث معلوم شود كه ملائكه هيچ يك از آسمان‌ها طاقت مشاهده جمال احمدى ندارند. و به رؤيت آن نور مقدّس به سجده بيفتند و متفرّق شوند و توهّم نور حق مطلق كنند، و با فصول اذان و اقامه به انس رجوع كنند، و ابواب سماوات مفتوح گردد و رفع حجب شود.

پس، سالك بايد به واسطه اين شهادات از احتجابات بيرون آيد، و در شهادت به رسالت از احتجاب تعيّن خلقى بكلى خارج شود، چه كه مقام‌

[١٩١] -« به همان گونه كه در آغاز آفريدتان باز مى‌گرديد.»( اعراف- ٢٩)

[١٩٢] -« خدا با شما آغاز كرد و با شما پايان مى‌بخشد، و بازگشت آفريدگان به سوى شماست.» عيون اخبار الرضا، ج ٢، ص ٢٧٢،« زيارت جامعه كبيره».

[١٩٣] - پاورقى ١٩٥.