یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٩ - مهدی موعود - عدل جهانی
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣٦٩
میدهد و یا عدالت میتواند واقعاً یک هدف و یک ایده مستقل برای بشر بوده باشد؟.
ج. آیا این آرمان، عملی است یا یک آرزوی بیاساسی است؟ به عبارت دیگر آیا بشریت به این حد از تکامل خواهد رسید که چنین زندگانی عالی و ایده آلی را داشته باشد یا نه [١]؟.
بدیهی است که گروهی خوشبین نیستند. هم اکنون گروهی در جهان هستند که خوشبینی خودشان را به آینده بشریت از دست دادهاند. راسل میگوید اینشتاین از این کسان بود که معتقدند بشریت با گوری که خود برای خود کنده است چند گام بیشتر فاصله ندارد، فشار چند دگمه کافی است که کار را یکسره کند ..
ولی گروهی دیگر بدبین نیستند، بلکه بعضی آن را قطعی میدانند.
آنها که این را قطعی میدانند بعضی معتقدند که سیر تکاملی انسان و یا قوّه و قدرت امداد غیبی، این آرمان را عملی میکند. بعضی دیگر این نتیجه را ناشی از تکامل ماشین میدانند و این معجزه و حاجت را از بت ماشین میخواهند؛ مدعی هستند به برکت تکامل ابزار تولید، دنیا در جهت سوسیالیسم سیر خواهد کرد و نامش را سوسیالیسم علمی که ناشی از جبر ماشینی است میگذارند ..
د. راه پیامبران یعنی راه دین برای وصول به این هدف چیست [٢]؟.
ه. مسئله پنجم این است که در نهایت امر، عدالت به چه
[١] یعنی آیا بشر به مرحله [ای] از تکامل اخلاقی و اجتماعی (بنا بر آنکه عدالت فطری باشد) و یا تکامل فکری و تجربی (بنا بر آنکه تحمیلی باشد) خواهد رسید که بالاخره صلح و عدالت را بپذیرد یا نه؟[٢] رجوع شود به نمرههای ٨ و ٩ و ١٠ و ١١ و ١٢.