یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣١ - اشعار حاج میرزا حبیب رضوی خراسانی در مدح علی علیه السلام
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٢٣١
احیاناً ممکن است بیماریهایی از قبیل پوشیدن عیب محبوب و خروج از بیطرفی و به دست گرفتن حکومت عقل و قانون باشد اما آثار نیک فراوان دارد که اینها هم بر دو قسم است: آثار اجتماعی و نسبت به غیر، از احسان و حمایت و فداکاری و گذشت و در نتیجه الفت متقابل که:
ببخشای پسر کآدمیزاده صید به احسان توان کرد و وحشی به قید
عدو را به الطاف گردن ببند که نتوان بریدن به تیغ این کمند [١]
نوعی دیگر از آثار عشق و محبت که آن اهمیت فراوان دارد، تأثیری است که بر روح خود صاحب محبت میگذارد ..
این آثار هم اخلاقی است که از این جهت قلب ماهیت میکند و اکسیر است؛ از جبان شجاع، از کرخ حساس، از تنبل چالاک، از بخیل بخشنده، از عبوس خندان، از متکبر متواضع، از کودن تیزهوش میسازد، قوا و مشاعر را بیدار میکند ..
اثر عمومی عشق، تمرکز و توحّد است [٢] و به همین دلیل نابغه ساز است ..
اثر دیگر عشق الهام بخشی است. عرفا در باب اصلاح اخلاق به نیروی عشق و ارادت تکیه میکنند، برخلاف فیلسوفان که اصلاح اخلاق را از فکر و عقل و حساب میخواهند و اینجاست که پای استدلالیان چوبین بود ....
اینکه میگویند دواؤک فیک ... یعنی نیروی ارادت و عشق و ایمان، که بر خلاف علم صد درصد درونی است.
[١] و لاتستوی الحسنة و لا السیئة ادفع بالتی هی احسن فاذا الذی بینک و بینه عداوة کأنه ولی حمیم. در مقدمه کتاب این است مذهب من بحث مختصری دارد راجع به نیروی محبت که مقصود اثر این نیرو بر غیر است و البته سخن درستی است: فبما رحمة من اللَّه لنت لهم ...[٢] عرفا به همین جهت عشق مجازی را [مجاز میدانند.]