یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٦ - سیره رسول اکرم صلی الله علیه و آله

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ١٤٦

دارد، نسبتش به اجتماع نسبت صورت است با ماده، در قله اجتماع است، در رأس اجتماع است، چشمها به اوست، دلها متوجه به اوست.

از آن جهت که اجتماع متعلق به اوست گفته شده: النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم و از آن جهت که او متعلق به اجتماع است گفته شده: و لنسئلنّ المرسلین. پس، از جهت دوم مسئولیتهای سنگینتر و صعب تری پیدا میکند، همان طوری که اختیارات بیشتری به دست میآورد.

فرق سیاست دینی و سیاست غیر دینی:

این یک مطلب. مطلب دیگر اینکه ببینیم اساساً سیاست دینی و اداره جمعیت بر مبانی دینی و آن کس که به نام دین و روحانیت زمام امور را- تمام امور یا بعضی امور را- در دست گرفته، با سیاستهای دنیوی فرق میکند یا نه. ممکن است کسی بگوید در سیاست و کیفیت اداره فرقی نیست، فرقی اگر هست در هدفها و کیفیتهایی است که باید جامعه ساخته بشود. منظور و هدف فرق میکند، اما کیفیت اجرا فرق نمیکند ..

مثلًا جامعههای سرمایه داری با جامعههای سوسیالیستی از لحاظ هدف فرق میکنند اما از لحاظ متد و اسلوبی که به کار میبرند و وسایلی که استفاده میکنند فرقی نمیکند، هر دو دسته دروغ و تقلب و نقض عهد و استفاده از فحشاء و کشتن بیگناه و تخریب آبادیها را برای رسیدن به مقصد خود جایز میدانند.

مسئله تعهد اخلاقی:

اما در سیاست دینی جایز نیست، زیرا با طبع هدف دینی سازگار نیست. طبع هدف دینی این است که مردم را به رعایت اصول اخلاقی در مقابل منافع شخصی مؤمن و معتقد کند، در مردم تعهد اخلاقی ایجاد کند. اما اگر بنا شود در خود سیاست دینی «تعهد اخلاقی» وجود نداشته باشد و از هر وسیلهای بخواهد استفاده کند نقض غرض میشود. در سیاستهای دنیایی آنقدرها «تعهد اخلاقی» ضرورت ندارد، یعنی عدم رعایت اصول اخلاقی با هدف آنها مناقض نیست، اما در سیاست دینی عدم رعایت «تعهد اخلاقی» مناقض است با طبیعت هدف دینی.