یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٥ - سیره رسول اکرم صلی الله علیه و آله

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ١٤٥

داشتهاند که علوم عملی و روشهای عملی سه قسمت است، محدثین و سیره نویسان ما نکردهاند که اولًا کلمات رسول اکرم را که غالباً حکمت عملی است در سه قسمت مجزا کنند و بالاتر اینکه سیره و روش رسول خدا را در سه قسمت از هم مجزا نکردهاند، آنها را یکسره تحت عنوان سخنان رسول اکرم و اینها را یکسره تحت عنوان سیره و اخلاق رسول اکرم ذکر کردهاند ..

در نتیجه بعضی قسمتها که مربوط به اخلاق شخصی است مثلًا، ممکن است به حساب سیاست آن حضرت آمده باشد و بعضی که به حساب سیاست عمومی است، برعکس به حساب اخلاق شخصی گذاشته شده باشد. لهذا همه مساواتها و رعایت عدالتها و فروتنیهای آن حضرت به حساب تواضع شخصی گذاشته شده و حال آنکه مربوط است به جنبه سیاست مدنی آن حضرت ..

داستان حضرت امیر و عاصم بن زیاد میرساند که چقدر فرق است بین وظیفه شخص از آن جهت که سائس است با شخص از آن نظر که فردی عادی است. حتی اعتراض آن حضرت به عثمان بن حنیف نیز از آن نظر است که حاکم و مدیر بصره بوده است ..

مثلًا پیغمبر در کارهای شخصی خود مشورت نمیکرد ولی در کار عموم مشورت میکرد، چون طبع کار عموم این است که نظر آنها و رأی آنها دخالت داده شود ..

به اصطلاح فقها موضوع عوض میشود، عناوینْ مکثر موضوعند.

شخص از آن جهت که خودش فلان شخص پسر فلان شخص است، غیر خودش است از آن نظر که مدیر جامعه است. از جهت اول خودش مال خودش است و کمتر به اجتماع تعلق دارد، اما از نظر دوم [١] بیشتر به اجتماع تعلق دارد و بیشتر اجتماع به او تعلق