یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٢ - توحید - اول الدین معرفته

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٣١٢

اولِ انسانیت:

٤. معرفت و اذعان و ایمان به خدا نه تنها اولِ دین است بلکه اول و پایه و اساس انسانیت است؛ یعنی بدون این ایمان و اعتقاد هیچ یک از مفاهیمی که تنها ارزش انسانی و معنوی دارد نه ارزش مادی، مثل معانی کرامت و شرافت و تقوا و عفت و عدالت و احسان و گذشت و فداکاری و حمایت از صلح و همزیستی و تنفر از جنگ و ظلم و طرفداری از حقوق بشر و اعلامیه حقوق بشر- چه آن که پس از انقلاب فرانسه صادر شد و چه آن که اخیراً سازمان ملل صادر کرد و اولی را تکمیل کرد- و بالاخره آنچه به نام حقوق انسانی یا اخلاق انسانی یا شئون انسانی نامیده میشود، به اصطلاح اخلاق و آداب انسان بما هو انسان ارزش نخواهد داشت، پشتوانه همه اینها خداشناسی است [١]. همان طوری که خود خداوند سرسلسله موجودات است و همه موجودات قائم به ذات او هستند، معرفت و ایمان و اعتقاد به ذات او نیز سرسلسله معنویات و معارف روحی و معنوی بشر است. اصول معنوی منهای خداشناسی و ایمان و اعتقاد به خدا مثل اسکناس منتشر بدون پشتوانه است، کاغذ بیاعتباری بیش نیست. خداشناسی همانا «اعتبار» و «ارزش دهنده» همه این مفاهیم است، اوست که به همه اینها اعتبار میدهد ..

٥. خداشناسی و توحید، هم اول انسانیت است و هم آخر انسانیت، همان طوری که ذات خداوند، هم اول وجود است و هم آخر وجود: هو الاول و الاخر، یعنی خداوند، هم به وجود حقیقی و خارجی و هم به ظهورات و تجلیات خود، هم اول است و هم آخر ..

عرفا آخرین منزل سلوک را توحید میدانند. این بدان جهت است که توحید مراتب دارد، از اعتقاد به اینکه در میان موجودات و