یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٧ - یادداشت ختم نبوت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٤٥٦

صنعت تکلیف را عوض کند، بلکه یکی این است که مردم به واسطه عدم استعداد درک دستورهای کلی ثابت ناچار باید به آنها دستورهای جزئی و موقت داد که نسخ میشود ..

دیگر اینکه بعضی دستورها مثل ربا موضوعش موجود نیست که حکم او گفته شود، و تحت اصل کلی هم نمیتوان گفت ..

دیگر اینکه قدرت اجتهاد در کار نبود که بتوانند با درک روح احکام، آنها را با زمان تطبیق دهند ..

٦. راجع به نبوتهای غیر تشریعی در واقع باید گفت آنها مأمور دعوت و ابلاغ آثار محوشده بودند [١] و ضمناً در حکم مجتهدین بودند، هرکدام در هر محیطی یک موضوع بالخصوص را تبلیغ میکرد: شعیب راجع به تطفیف یقه پاره میکرد، لوط راجع به عمل همجنس بازی، صالح راجع به وضع خاص دنیاپرستی قوم خود که مصانع و کارگاهها ... وقتی که نقش میکردند، جبار بودند ..

٧. ادوار تاریخ از نظر قرآن- آیه ٢١٣ بقره.

٨. پیدایش اختلاف، لزوم تشریع شریعت و قانون عادله. قبلًا نبوت بوده و عبادات بوده ولی قانون اجتماعی و تشریع نبوده. آدم مشرّع نبود، نوح مشرّع بود. از نظر قرآن ابتدای دوره اختلاف طبقاتی دوره نوح است ..

چرا اختلاف نبود؟ چون ذخیره و مالکیت خصوصی وجود نداشت ..

انسان بالفطره اجتماعی است و بالفطره اختلاف پیدا میکند ..

دینهای بعد از نوح ضمناً اختلافات دینی را نیز رفع میکردند ..

محال است که غیر دین و نبوت بتواند صلح و سازش واقعی ایجاد کند ..

٩. تمثیل لطیف به ادوار تکامل فرضیه سوسیالیستها (نمره ١٦ یادداشتها)