یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩ - اسلام و عمل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٣٩

و قالوا کونوا هوداً او نصاری تهتدوا قل بل ملة ابراهیم حنیفاً و ما کان من المشرکین. قولوا امنا باللَّه و ما انزل الینا و ما انزل الی ابراهیم و اسمعیل و اسحق و یعقوب و الاسباط و ما اوتی موسی و عیسی و ما اوتی النبیون من ربهم لانفرق بین احد منهم و نحن له مسلمون. فان امنوا بمثل ما امنتم به فقد اهتدوا و ان تولوا فانما هم فی شقاق فسیکفیکهم اللَّه و هو السمیع العلیم. صبغة اللَّه و من احسن من اللَّه صبغة و نحن له عابدون.

(سوره بقره، آیه ١٣٥- ١٣٨).

١٥. رجوع شود به بحار، جلد معاد، باب ١٨ (باب الوعد و الوعید و الحبط و التکفیر)، صفحه ٩٠ و به جلد ١٥، جزء دوم (جزء اخلاق)، باب ٢٨، صفحه ١٦٩، چاپ کمپانی. ایضاً بحار، جلد ٧، باب ٢٢٧ (باب: انه لاتقبل الاعمال الّا بالولایة)، صفحه ٣٩٣، چاپ کمپانی ..

١٦. خلاصه مطالب گذشته اینکه:.

الف. در این گونه قضایا از جنبه خصوصی و فردی نمیتوان بحث کرد که آیا فلان شخص اهل بهشت است یا اهل جهنم، زیرا ما قادر نیستیم به حساب بندگان رسیدگی کنیم. اما از نظر اصولی و کلی که آیا ملاک اهل نجات بودن و به بهشت رفتن و ملاک اهل هلاکت بودن و به جهنم رفتن چیست، میتوان بحث کرد و قرآن هم بحث اصولی و کلی دارد.

سعادت و شقاوت دنیوی نیز از نظر قرآن تابع شرایط قراردادی نیست:

ب. از نظر اصولی که بحث کنیم، قرآن سعادت و شقاوت اخروی را تابع شرایط خیالی و اسمی و قراردادی نمیداند، تابع شرایط واقعی و طبیعی میداند که یا به شخصیت انسان مربوط است یا عمل او [١]، همان طوری که سعادتها و شقاوتها و عزتها و ذلتهای دنیوی را نیز تابع