یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨ - اسلام و عمل
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٣٨
بی علمی و بیاعتقادی کفر نیست. شیطان، عالم به خالقیت خدا بود:
خلقتنی من نار و خلقته من طین، همچنین به معاد معتقد بود: انظرنی الی یوم یبعثون، به انبیا و اولیا معتقد بود: الّا عبادک منهم المخلصین، در عین حال کافر بود: ابی و استکبر و کان من الکافرین..
آنگاه پس از تواضع و خضوع و تسلیم در برابر حقیقت، نوبت عمل و تسلیم عملی و اطاعت میرسد، و البته همانطور که عمل صد درصد نماینده تسلیم نیست، عدم عمل و عصیان نیز صد درصد نشانه تمرد و کفر و عدم عبودیت نیست و لهذا در دعاها وارد شده است: خدایا اگر من معصیت کردم از آن جهت نبود که خواستم تو را تمرد کرده باشم، بلکه هوای نفس بر من غالب شد و حجاب غفلت مرا بر آن داشت.
نیت:
١٣. نیت از نظر جهان بینی اسلامی روح عمل است: انما الاعمال بالنیات، لکل امرئ ما نوی. اعمال مادی تابع نیت نیست [١]، زیرا زنده نیست. عملهای که دیوار را به کمک استاد بالا میبرد یا باری را به دوش کشیده یا آب حوض میکشد، از لحاظ صحت و کمال این عمل فرق نمیکند که به قصد تقرب باشد یا نباشد، انگیزهاش خدمت به خلق باشد یا تحصیل وجهی برای آنکه آن را صرف نوشیدن میو بدمستی کند. ولی از لحاظ اخروی، هر عملی روحی دارد. روح عمل که نیت است باید محفوظ باشد، یعنی باید برای خدا یا آخرت باشد یا حداقل به قصد احسان و خدمت صورت گرفته باشد. پس منطقی است اگر گفته شود عامل فاقد ایمان اجر اخروی ندارد. چه خوب و عالی فرموده قرآن: الیه یصعد الکلم الطیب و العمل الصالح یرفعه..
١٤. ایضاً از آیات مربوطه:
[١] هر قانونی از مردم فقط عمل میخواهد الّا قانون دین که عمل تنها کافی نیست، ایمان و نیت را نیز توأم با عمل میخواهد: الذین امنوا و عملوا الصالحات ... لا عمل الّا بنیة. قانون دولتی مالیات میخواهد. تو مالیات بده ولو در دل فحش بده. اما اسلام مالیات را بدون قصد قربت نمیپذیرد.