یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٧ - یادداشت توحید، خداشناسی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢٩٧

نقل میکند که:.

محققاً نمیتوانیم جمیع حرکات کواکب را صرفاً ناشی از قوه جاذبه بدانیم. پس واجب است که در گردش آنها دست خدا و قدرت الهی در کار باشد تا آنها را بر مدارشان بچرخاند [١] ..

ایضاً گفته است:.

من تصور نمیکنم غیر از خدا هیچ عامل دیگری قادر به تنظیم قوانین و حرکات قوه گریز از مرکز باشد ..

هوش گلها:

اما در نباتات، کافی است که کتاب مترلینگ را درباره هوش گلها بخوانیم. طرز کار ریشه درختها، تمایل درخت مو و غیره، معاشقه درختان نر و ماده و غیره برای این مطلب کافی است ..

٨. عمده در مسئله هدایت که مربوط به کار موجودات است این است که کار آنها نتیجه جبری ساختمان آنها نیست، نتیجه علیت فاعلی ساختمانی آنها (غیر از علیت فاعلی فاعل ساختمان) نیست، نظیر کارهایی که نتیجه یک ماشین است هرچند آن ماشین و دستگاه منظم باشد مثل یک کارخانه قند یا پارچه بافی یا ماشین حساب ..

لهذا در دنیا دو نظریه پیدا شد: نظریه مکانیسم که ساختمان جهان را ماشینی میداند و نظریه دینامیسم که معتقد است به نیرویی داخلی فوق نیروی ماشین. در این بحث زیاد باید تأمل و مطالعه شود (رجوع شود به نمره ١١) ..

٩. هدایتها گفتیم یا جمادی است یا نباتی یا حیوانی یا انسانی به حسب مراتب کمالی موجودات ..

اما هدایت انسانی که مورد تأیید قرآن است در چند قسمت