یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٤ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢٨٤

الف. وجوب وجود.

ب. کمال مطلق بودن و مثل اعلی بودن- و له المثل الاعلی، و للَّه الاسماء الحسنی..

ج. توحید و یگانگی خدا.

د. انه بکل شیء علیم..

ه. انه علی کل شیء قدیر..

و. عینیت صفات با ذات.

ز. خیر محض بودن.

ح. قدیم بودن فیض و احسان.

ط. نظام صدور موجودات (که عقل و فلسفه به حکم قاعده «الواحد لایصدر منه الّا الواحد» اثبات میکنند) و عوالم عقول و نفوس و ملائکه و عالم مثال.

١٦. اما راههای فلسفی. در اینجا ما به سه راه از راههای فلسفی اشاره میکنیم: راه ارسطی، راه سینوی، راه صدرایی ..

راه ارسطی همان است که از طریق محرک اول وارد شده است.

در فلسفه ارسطو فقط اثبات محرک اول شده است. این راه مقدماتی دارد:.

الف. هر حرکت احتیاج دارد به محرک (محرک داخلی مباشر) ..

ب. علت و معلول، حرکت و محرک باید همزمان باشند ..

ج. سلسله محرکات نمیتواند غیر متناهی باشد و اگر هر محرکی متحرک باشد لازم میآید سلسله محرکات نامتناهی باشد، پس لازم است منتهی شود به محرکی که متحرک نباشد (به تفصیلی که در جزوه «علت و معلول» درس فلسفه سال ... دانشکده الهیات گفتهایم) ..

اما راه سینوی: ابن سینا در اشارات، نمط چهارم، تحت عنوان «فی الوجود و علله» بحث میکند. بعد از ذکر مقدمهای میگوید (ص ١٨):.

کل موجود اذا التفت الیه من حیث ذاته من غیر التفات الی غیره