یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٠ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢٠٠

من اللَّه تعالی اخص من القدر لانه الفصل بین (کذا) التقدیر فالقدر هو التقدیر و القضاء هو الفصل و القطع و قد ذکر بعض العلماء ان القدر بمنزلة المعد للکیل و القضاء بمنزلة الکیل و هذا کما قال ابوعبیدة لعمر لما اراد الفرار من الطاعون بالشام: أتفر من القضاء؟ قال: افر من قضاء اللَّه الی قدر اللَّه، تنبیهاً ان القدر ما لم یکن قضاء فمرجوّ ان یدفعه اللَّه فاذا قضی فلا مدفع له و یشهد لذلک قوله: و کان امراً مقضیاً و قوله: کان علی ربک حتماً مقضیاً و قوله ظ: قضی الامر ای فصل تنبیهاً انه صار بحیث لایمکن تلافیه و قوله: اذا قضی امراً ....

در ماده قدر میگوید:.

... و القدر و التقدیر تبیین کمیة الشیء یقال قدرته و قدّرته. و قدّره بالتشدید اعطاه القدرة، فتقدیر اللَّه الاشیاء علی وجهین:

احدهما باعطاء القدرة و الثانی بان یجعلها علی مقدار مخصوص و وجه مخصوص حسبما اقتضت الحکمة و ذلک ان فعل اللَّه تعالی ضربان ضرب اوجده بالفعل و معنی ایجاده بالفعل ان ابدعه کاملًا وفقه لاتعتریه الزیادة و النقصان الی ان یشاء ان یفنیه او یبدّله کالسموات و ما فیها. و منها ما جعل اصوله موجودة بالفعل و اجزائه بالقوة و قدّره علی وجه لایتأتی منه غیر ما قدّره فیه کتقدیره فی النواة ان ینبت منها النخل دون التفاح و الزیتون و تقدیر منی الانسان ان یکون منه الانسان دون سائر الحیوانات، فتقدیر اللَّه علی وجهین: احدهما بالحکم منه ان یکون کذا او لایکون کذا اما علی سبیل الوجوب و اما علی سبیل الامکان و علی ذلک قوله: قد جعل اللَّه لکل شیء قدراً و الثانی باعطاء القدرة علیه [١] ... و قوله: من نطفة خلقه