یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٧ - توحید - خداشناسی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ١٣٧

جوانان [١]:.

الف. ایمان به غیب رکن عقاید دینی است. سرسلسله عقاید غیبی و ایمانهای غیبی، ایمان به خدای یگانه است ..

ماتریالیستها مغالطهای به کار میبرند، ایمان به غیب را ملازم با انکار شهادت معرفی میکنند. به عبارت دیگر امر را دایر میان اعتقاد به طبیعت یا ماوراء طبیعت وانمود میکنند. تقسیم فلسفه به ایده آلیسم و ماتریالیسم بر این اساسِ کاذب است ..

ب. آیا ایمان به غیب و خدا ریشه احساسی و فطری قلبی دارد و از قلمرو عقل و استدلال و علم خارج است، یا بعکس صرفاً جنبه عقلی و فلسفی دارد و ریشه احساساتی و قلبی ندارد، یا هر دو؟ به عقیده ما هر دو ..

ج. در این مسئله از اول باید متوجه کیفیت طرح آن بود. این است که کار را آسان میکند و جلو اشتباهات را میگیرد. بحث درباره خدا بحث درباره یک جزء از اجزای عالم نیست، بلکه بحث درباره کل عالم است. ما وقتی که در جستجوی خدا هستیم باید به عظمت عالم توجه داشته باشیم. در حقیقت درباره حقیقت عالم، روح عالم، مبدأ عالم بحث میکنیم [٢]، نه درباره پدیدهای از پدیدههای عالم. فرض کنید درباره زمان میخواهیم بحث کنیم. یک وقت هست تصور ما درباره زمان این است که موجودی از موجودات عالم به نام زمان در کنار سایر موجودات هست یا نیست، آنچنان که درباره یکی از عناصر یا ستارگان به تحقیق میپردازیم. در این صورت است که هرگز زمان را نخواهیم یافت. همچنین است اگر بخواهیم درباره ماده یعنی هیولای عالم بحث کنیم، اگر او را به صورت یک شخص و یک پدیده جستجو کنیم ..

از این رو نه خدا و نه ماده اولی و نه زمان و نه مکان را مستقیماً