یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٩ - توحید و تکامل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ١٣٩

عادات را در تغییر شکل و تنوع انواع، بارز میداند. (عادت در اثر تکرر استعمال، حذف در اثر عدم استعمال).

٣. توالد و تناسل و وراثت صفات ناشی از مشق و تمرین و عادت [است] که خود عادت به نوبه خود ناشی از استعمال و عدم استعمال است، و استعمال و عدم استعمال نیز به نوبه خود ناشی از تأثیر و نفوذ محیط است ..

پس در نظر لامارک اوضاع محیط منشأ نوعی به کار انداختن اعضا میشود و به کار انداختن تدریجاً تغییرات تدریجی ایجاد میکند و به صورت یک سلسله صفات فردی ناشی از تمرین درمیآید و از راه وراثت به نسل بعدی منتقل میگردد و در طول چند نسل منجر به نوعی کاملتر میگردد ..

در نظریه لامارک اصل علاقه به صیانت ذات و کوشش برای تهیه وسایل زندگی به منظور بقا و دفاع از حیات، مسلّم و مفروض گرفته شده است ..

اما اصول داروین:.

از نظر داروین نیز اصولی از قبیل علاقه به صیانت ذات و کوشش در راه تهیه وسایل زندگی به منظور بقا و دفاع از حیات، مسلّم و مفروض گرفته شده است. ولی داروین از سه اصل لامارک تأثیر محیط را از اهمیت انداخت، یعنی منکر آن نشد ولی آن را علت اساسی ندانست و قهراً برای استعمال و عدم استعمال مقام زیادی قائل نشد، ولی اصل وراثت را او به همان اندازه اهمیت داد که لامارک اهمیت داده است. ولی داروین اهمیت اساسی را برای «انتخاب طبیعی» یا انتخاب اصلح قائل شد که اساس آن را تنازع بقا میداند. به عقیده داروین انتخاب طبیعی موجب میشود که تغییرات خفیف و متتابع در فرد متراکم شود و در طول نسلهای متوالی منتهی به نوعی جداگانه گردد. داروین در عین حال اصل تأثیر محیط را انکار نکرد ..

بنابراین اصول اساسی داروین عبارت است از: