اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤١ - قصر امل (كوتاهى آرزو)

حساب آوريد و قسم به آنكه جانم در دست او است، آنچه وعده داده شده‌ايد، به سراغتان مى‌آيد و شما قدرت دفع و به عجز كشاندن آنها را نداريد. [١]

مردم در كوتاهى و بلندى آرزو مختلفند: بعضى آرزوى عمر دائمى و زندگى ابدى مى‌كنند، چنانكه خداوند مى‌فرمايد: يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَة «دوست دارد هر يك از آنها (يهود بنى‌اسرائيل) كه عمر هزار ساله كند». [٢]

هزار سال كنايه از عمر دائمى است، نه اين كه دقيقاً منظور هزار سال است، يعنى عدد تكثير است نه تعداد. بعضى بيشترين عمر متداول عصر خود را مى‌خواهند، بعضى عمر يك سال ديگر را مى‌خواهند، بعضى آرزو دارند، چند ماه ديگر زنده باشند. بعضى يك شبانه‌روز و هر يك از اينها برحسب همين مدتى كه آرزو مى‌كنند تلاش در معاش مى‌كنند، و بعضى ديگر آرزو نمى‌كنند، لحظه ديگر زنده باشند، گويا مرگ در مقابل چشمان آنها است و اينها منتظر آن هستند. در روايتى است كه پيامبر (صلى الله عليه و آله) از يكى از صحابه از حقيقت ايمان سؤال كردند گفت:

«ما خَطوتُ خطوةً الّا ظَنَنْتُ انّى لا أَتْبَعُها اخرى»

«قدم از قدم برنمى‌دارد، مگر اين كه اعتقاد دارم نتوانم قدمى بعد از آن قدم بردارم». [٣]

يكى از بزرگان، هنگام نماز، به راست و چپ نظر مى‌كرد و وقتى از او سؤال مى‌شود، اين التفات به چپ و راست براى چيست؟ مى‌گويد:

«أنْتَظَرُ مَلَك الموت مِن أىّ جَهَة يَأتينى»

«من منتظر ملك الموت (مالك مرگ) هستم كه از چه جهتى مى‌آيد». [٤]

در اين زمان اكثر مردم را درازى آرزوها به دام انداخته، به طورى كه افراد كم‌

[١]. جامع السعادات، جلد ٦، صفحه ٣٦- ٣٥.

[٢]. سوره بقره، آيه ٩٦.

[٣]. جامع السعادات، جلد ٣، صفحه ٣٧.

[٤]. همان مدرك ..