اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٨ - محاسبه

معصيت كرده ضرر كرده است، در شامگاه بايد ديد نفس چه كرده، اگر رنج برده، بايد از اين شريك تشكر كرد، و اگر ضرر كرده بايد با انجام نوافل و مستحبات و كارهاى خير آن را جبران كند.

مرحوم كلينى در كافى از ابى الحسن الماضى (يعنى امام هفتم (عليه السلام)) نقل مى‌كند كه فرمودند:

«ليس منّا مَنْ لم يحاسب نفسَه فى كلّ يوم فَانْ عمل حَسَناً استَزاد اللّه و انْ عمل سيّئا استَغْفر اللّه منه و تاب اليه»:

«از ما نيست كسى كه هر روز نفس خود را محاسبه نكند، اگر عمل نيكى انجام داده است از خداوند زيادى آن را خواهد و اگر گناه و كار بدى كرده در آن از خدا آمرزش خواهد و به سوى او بازگشت كند». [١]

از نفس خود آنچه را كه خداوند از تو محاسبه مى‌كند، محاسبه كن، در روايتى از رسول اكرم (صلى الله عليه و آله) آمده:

«لا تزول قَدَما عبد يوم القيامة حتّى يُسْأل عن اربع: عن عمره فيما افناه و شَبابه فيما ابلاه و عن مالِه مِنْ اينَ كسبهُ و فيما انفَقَه و عن حُبّنا اهل البيت»:

«قدمهاى بنده‌اى روز قيامت حركت نمى‌كند، مگر اين كه از چهار چيز سؤال مى‌شود: از عمرش كه در چه چيزى فنا كرده و جوانيش كه در چه چيزى گذرانده و از مالش كه از كجا به دست آورده و در چه راه انفاق كرده و از دوستى ما اهل‌بيت». [٢]

در روايتى از امام صادق (عليه السلام) نيز آمده كه در مواعظ لقمان به فرزندش آمده است كه: فرزندم! فردا وقتى در

برابر خداوند عزوجل قرار گرفتى، از چهار چيز سؤال مى‌شوى: از جوانيت كه در چه راهى گذراندى، و از عمرت كه در چه ضايع كردى، و از مالت كه از چه و كجا به دست آوردى، و در چه راه خرج كردى، پس آماده براى‌

[١]. كافى، جلد ٢، صفحه ٤٥٢. با تغيير الفاظى در ميزان الحكمه، جلد ٢، صفحه ٤٠٧ از بحار الانوار، جلد ٧٠، صفحه ٧٢ نقل شده است.

[٢]. بحار الانوار، جلد ٧، صفحه ٢٥٨ ..