اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٥ - ٤٤- پرهيزگاران نرمخو و دور انديشند

از گرد تو پراكنده مى‌شدند». [١] انسان با نرمى مى‌تواند قدرت خود را مضاعف كند و در حديثى آمده است:

«مَنْ لانَ عَودُه كَثُفَتْ اغصانُه»

(كسى كه‌

برگشتن او نرم و سريع باشد، شاخه‌هايش زياد مى‌شود) يعنى اگر كسى زود منعطف به مردم شد و در برخوردها سريع از غضب و شدت خود برگشت، مردم هم به او متمايل شده، و همچون شاخه هائى قوى براى حفاظت و يارى او خواهند بود، اين كلام به صورت مثلى درآمده براى افراد متواضع كه با مردم الفت گرفته، و مردم نيز آنها را دوست دارند، و در نتيجه بوسيله مردم و با اجتماع آنها قدرت پيدا مى‌كنند. [٢]

البته جاى گفتن است كه نرمى دو صورت مهم دارد: يكى تواضع كه از صفات پسنديده است و قاطعيت و حزم در نرمش با اين قسم است، و ديگرى ضعف و سستى در برابر فردى كه براى او نرمش نشان مى‌دهد و اين قسم مذموم است، و زيبنده پرهيزگارى نيست، و از اين رو مولى على (عليه السلام) فرمودند: (حزما فى لين) يعنى با اراده و قاطعيت و منطبق با ارزشها نرم مى‌شود نه از روى ترس و ضعف در مقابل افراد.

مرحوم الهى در ذيل اين دو فراز (فمِن علامة احدهم انّك‌ترى له قوة فى دين و حزماً فى لين) گويد:

[١]. سوره آل‌عمران، آيه ١٥٩.

[٢]. سفينة البحار، جلد ٢، صفحه ٥٢٠.

[٣]. يولاخ: زمين باير و بى آب و دور از آبادى (فرهنگ عميد) ..