اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٥ - ٤١- ٤٢- از ستايش ديگران بيمناكند

متقين از مدح مداحان متنفرند، زيرا آن را مايه عجب مى‌دانند، و نداى قرآن در گوش آنها طنين‌افكن است كه (فَلَا تُزَكُّوا أَنفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن اتَّقَى‌ [١] «و خودستائى نكنيد او كه آفريننده است به حال هر كه متقى است (از شما) داناتر است».

در ذيل اين آيه در مجمع البيان مى‌گويد: يعنى نفسهاى خود را بزرگ نشماريد و مدح نكنيد به آنچه در آن نيست، كه خدا آگاهتر به نفسهاى شما است و بعضى گفته‌اند معناى آيه اين است كه به اعمال خيرِ در نفوس خود نفسهايتان را تزكيه نكنيد (فرق معنى اول و دوم اين است كه در اولى مدح بر آنچه در آن نيست مى‌كنند و در دومى مدح بر آنچه در آن است). [٢]

در تفسير صافى نيز از امام صادق (عليه السلام) درباره اين آيه سؤال شد، حضرت فرمودند:

«لا يَفْتَخِر احَدُكُم بكثرة صلاتِه و صِيامِه و زكاتِه و نُسُكِه لانّ اللّهَ عزّوجلّ اعْلَمُ بمن اتّقى منكم»:

«كسى از شما به زيادى نماز و روزه و زكات (صدقه) و ساير عباداتش افتخار نكند، زيرا خداوند عزوجل آگاهتر است به كسى كه از شما تقوا پيشه كرد». [٣]

پس از اينكه پرهيزگاران از ستايش و مدح خائف شده و گفتند ما از ديگران نسبت به خود آگاه‌تريم‌ [٤] و مى‌دانيم كه چقدر در عبادت خداوند مقصريم و خداوند به اعمال ما از خود ما آگاهتر است آن وقت دست به دعا برمى‌دارند و از خداوند سه چيز مى‌خواهند:

١- خدايا به آنچه مدّاحان درباره ما مى‌گويند ما را مؤاخذه مكن، زيرا مدح آنها موجب عجب و عجب موجب سخط تو است، خدايا اگر اين صفات كه اينها

[١]. سوره نجم، آيه ٣٢.

[٢]. شرح نهج البلاغه خوئى، جلد ١٠، صفحه ١٣٤، ذيل همين فراز.

[٣]. شرح نهج البلاغه خوئى، جلد ١٠، صفحه ١٣٤، ذيل همين فراز.

[٤]. درباره معرفت اعم از معرفت نفس و خداوند سبحان مى‌توانيد به جلد ٦ ميزان الحكمه، صفحه ١٠ مراجعه كنيد ..