اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧١ - داستانى عجيب از انسانى خودساخته

اى عزيز! اگر قدرت متابعت از همچون فضّه را نداريم، سعى كنيم لااقل از كلام بيهوده بپرهيزيم، كه: سخنِ بيش از حدّ موجب هلاكت انسان است، چه رسد حرف زيادى بيهوده!

مولى على (عليه السلام) فرمودند:

«الكلام كالدواء قَليلُهُ يَنْفَع و كثيرهُ قاتِل»:

«كلام مثل دواء است كمش سودمند است و زيادش كشنده است». [١]

ابن ابى الحديد معتزلى مى‌گويد: در صفات پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله) آمده، كه آن حضرت تند و خشن و بدخلق و بلند صدا نبودند

«ليس بِفَظّ و لاصَخّاب». [٢])

پس به حضرتش اقتدا كن و سيره او را پيش گير كه‌

«و فى رسول الله اسْوَةٌ حَسَنَه»:

«او اسوه و الگوئى جامع براى يك زندگى كامل است و از اهانت و فحش و سخن ناروا بپرهيز زيرا گاهى اهانتى با انسان چنان كند كه شمشير و خنجر نكند، چه بسا

سخنى كه مثل شمشير برنده است «رُبّ كلام كالحُسام‌» [٣] و چه بسا كلامى كه مجروح كننده است «رُبّ كلام كَلّام» [٤] و چه بسا گفتارى كه مؤثرتر از تير باشد «رُبّ كلام انْفَذ مِنْ سهام‌» [٥]: چه بسا قولى نافذ تر از حمله اى در جنگ باشد كه قهر و غلبه بر آن پيدا كنى «رُبّ قول انفذ من صَول‌ [٦]» گاهى بهتر است در ميدان جنگ به كسى حمله كنى و او را مجروح سازى تا بخواهى به او فحش دهى و شخصيت او را جريحه‌دار كنى.

وقار و شخصيت خود را حفظ كن كه صورت حقيقى زن در صورتى ظاهرى و جمال او است و صورت حقيقى مرد در كلام و نطق او است‌

«صورة المرأة فى وجهها

[١]. غررالحكم.

[٢]. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ١٠، ذيل همين فراز.

[٣]. غررالحكم- ميزان الحكمه، جلد ٨، صفحه ٤٣٥.

[٤]. غررالحكم- ميزان الحكمه، جلد ٨، صفحه ٤٣٥.

[٥]. غررالحكم- ميزان الحكمه، جلد ٨، صفحه ٤٣٥.

[٦]. بحار الانوار، جلد ٧١، صفحه ٢٩١، نهج البلاغه، حكمت ٣٩٤ صبحى صالح و ٣٨٨ فيض الاسلام ..