اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٩ - انتقام

گرچه اينها جائز است، ولى بهتر از اين، سكوت و واگذار كردن انتقام، به ربّ الارباب و خداوند منتقم است، البته در صورتى كه عدم جواب و سكوت منجر به سستى و بى غيرتى نشود.

در روايتى از رسول اللّه (صلى الله عليه و آله) آمده:

«الا انّ بَنى آدَم خُلِقُوا عَلى طبقات شَتّى، مِنْهُم بَطى‌ء الغَضَب سَريعُ الفِيئى و منهم سريع الغَضَب سَريعُ الفيى‌ء فَتَلكَ تِبلك و مِنْهُم سَريعُ الغَضَبِ بَطى‌ء الفَى‌ء و متهم بَطى‌ء الغَضَبِ بَطِى‌ء الفِى‌ء الا و انّ خيرَهم البَطى‌ء الغَضَب السريعُ الفَى‌ء و شَرّهم السريعُ الغَضَبِ البطى‌ء الفَى‌ء»:

«بدانيد فرزندان آدم بر طبقه‌ها و انواع مختلفى خلق شده‌اند؛ بعضى از آنها كُنْد غضب و تند بازگشت و زود راضى شونده هستند، و بعضى سريع غضب مى‌كنند و سريع آرام مى‌شوند و اين سرعت فروكشى عوض از سريع غضبناك شدن آنها است (و به قول عوام اين به آن در) و بعضى سريع غضب مى‌كنند و كُند بازگشت مى‌نمايند و بعضى كُند غضب و كُند بازگشت هستند، بدانيد كه بهترين آنها كسانى هستند كه دير غضب مى‌كنند و سريع بازگشت و زود راضى شونده هستند و بدترين آنها كسانى هستند كه زود غضب مى‌كنند و دير بازگشت مى‌كنند».

علماى اخلاق و پزشكان روح علاج ترك انتقام را انديشيدن در بد عاقبتى در آينده دور و نزديك دانسته‌اند و اين كه در فوائد ترك انتقام و عفو دقت كند و بداند كه واگذار كردن انتقام به منتقم حقيقى بهتر و سزاوارتر است و اين كه انتقام و عفو او شديدتر و قويتر است.

پس فكر كن شايد روزى، تو به دست او گرفتار شوى و بخواهد از تو انتقام گيرد، عفو كن كه گذشت تاج ارزشها و مكرمتهاى اخلاقى است.

«العَفْوُ تاجُ المَكارم». [١]

[١]. غرر الحكم- ميزان الحكمه، جلد ٦، صفحه ٣٦٦ ..