اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٧ - ٧٨- ٨٠- سه صفت پسنديده از صفات پرهيزگاران

محروم كننده و قاطع ارتباط،

كردند، تا شدت مجاهدت نفسانى و بلندى روح پرهيزگار واقعى را بفهمانند.

يكى از شارحان كتاب شريف كافى در مورد اين روايات مى‌گويد: از صفات اهل كرم و عفو از كسى است كه به آنها ستم روا داشته و از صفات لئام و پست طينتان انتقام و تشفّى و عقاب است تا غيظ و غضب درونى را كه آفتى نفسانى است دفع كنند، اين آفت نفسانى و بيمارى روانى، جُهّال و كسانى را كه داراى نقص روحى هستند متغير مى‌كند زيرا بسيار سريع در برابر هر چه مخالف هواى نفسانى آنها است متأثر مى‌شوند. و امّا معنى عطا كردن به كسى كه انسان را در وقت تنگدستى از عطاى خود محروم كرده اين است كه وقتى احسان به كسى كردى و او مقابله به مثل كرد يا با بدى و كفران نعمت با شما برخورد كرد از احسان او روى گردان مشو، زيرا اگر او شكرگزارى از تو نكرد، ديگرى چنين مى‌كند و اگر هم احدى از تو سپاسگزارى و تقديم نكرد، خداوند احسان كنندگان را دوست دارد، چنانكه در قرآن مجيد فرمود، و در شرافت و فضل تو همين بس كه تو مورد خطاب‌ «ايْنَ اهلُ الفضل» در روز محشور شدن اوّلين و آخرين قرار مى‌گيرى.

و امّا مراد «صلةُ مَنْ قطعَك» اين است كه به هر وسيله ممكن با كسى كه با تو قطع رابطه كرده، ارتباط برقرار كن، خصوصاً اگر ارحام و بستگان نزديك تو باشد. [١]

حال به طور جداگانه در مورد اين سه فراز سخن گوئيم:

«يَعفُوا عمّن ظَلَمَه»

از بهترين صفات، گذشت از كسى است كه به انسان ظلم كرده است، عفو معمولا در وقتى است كه انسان قدرت انتقام دارد

وگرنه اگر اين قدرت را نداشته باشد مقام، مقام صبر است نه عفو.

[١]. اصول كافى، جلد ٣، صفحه ١٤٩ ..