اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٤ - ٦٠- پرهيزگاران در جهاد با نفس

هلكات است و آن وقت شبيه روايتى مى‌شود كه مرحوم صدوق از امام صادق (عليه السلام) نقل كرد كه حضرت فرمودند: اميرالمؤمنين على (عليه السلام) در خطبه‌اى براى مردم فرمودند:

«حَلال بَيِّنٌ و حرامٌ بَيِّنٌ و

شُبَهاتٌ بَينَ ذلك فَمَن تَرَك ما اشْتَبَه عَليه مِنَ الاثم فَهُوَ لِما استَبانَ له اترَك و المَعاصِى حِمَى اللّه فَمن يرتَع حَولَها يُوشَك ان يدخُلَها»:

«حلال آشكار و حرام آشكار و شبهاتى بين اين دو (كه به طور واضح حليت و حرمت آن روشن نيست) پس كسى كه ترك گناهى كه مشتبه است كند، او براى آنچه حرام آشكار است آماده‌تر است تا ترك كند، و گناهان غرقگاه خداوند است (كه كسى نبايد در آنها داخل شود) كسى كه در اطراف آن گردش كند نزديك است كه وارد آنها شود». [١]

اى برادر مبارزه با نفس امّاره را آسان مگير، اين موجودى است كه بزرگان و مقربّان دستگاه ربوبى چون يوسف صديق (عليه السلام) از آن به خدا پناه مى‌برد:

«انّ النفس الامّارة بالسوء الّا ما رَحِمَ ربّى» [٢]:

اين هيولائى است كه امام سجاد (عليه السلام) در مناجات شاكين وقتى شروع به مناجات مى‌كند از آن مى‌نالد، و مى‌فرمايد: «الهى اليك اشكوه نَفْساً بالسوء امّارة و الى الخطيئة مُبادرة و بمعاصيك مُولَعَة و لَسَخَطِكَ مُتَعَرِّضَةَ تَسْلُكُ بى مسالِكَ المهالك و تَجْعَلُنى عندكَ اهْوَنَ هالِك كثيرَة العِلَلِ طَويلةَ الامل انْ مَسَّهَا الشَّرُ تَجْزَع و انْ مَسَّهَا الخَيْرُ تَمْنَعُ مَيّالَةً الى الَّعْب و اللَّهو مَمْلُوَّةً بِالغَفْلَةِ و السهو تُسرعُ بى الى الحَوبَة و تُسَوِّفُنى بالتّوبَة»: «خداى من به تو شكايت نفسى را مى‌كنم كه امر كننده به بديها است و به خطا سبقت مى‌گيرد، و به معصيت‌ها و گناهان حريص و در معرض سخط تو قرار مى‌گيرد، مرا به راههاى مهلك مى‌كشاند، و مرا در نزد تو خوارترين و پست‌ترين هلاك شدگان قرار مى‌دهد، تعلّل او زياد و آرزوى او بلند

[١]. شبيه به اين روايت را از نظر مضمون مرحوم خوئى از امام باقر (عليه السلام) حكايت از رسول الله (صلى الله عليه و آله) از كنز الفوائد نقل مى‌كند كه در لابلاى آن دارد: «الا و انّ لكل ملك حمى الا و انّ حمى الله عزوجل محارمه فتوقوا حمى الله و محارمه»؛ (آگاه باشيد كه براى هر پادشاهى غرقگاهى است آگاه باشيد كه غرقگاه خداوند عزوجل محرمات او است، پس خود را حفظ كنيد از غرقگاه و محرمات خداوند. شرح نهج البلاغه خوئى، جلد ٦، صفحه ١٣٣).

[٢]. سوره يوسف، آيه ٥٣ ..