اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٩ - عواقب غفلت

هستند كه حركت داده مى‌شوند، و آنها در خواب غفلتند». [١]

خداوند ما را قبل از مرگ از خواب غفلت بيدار كند و نگذارد كه خود را به خواب زنيم انشاءاللّه.

با اين توضيحات روشن شد كه پرهيزگاران از خوف اين غفلت در حذرند و از اميد به رحمت الهى در فرحند.

در خاتمه به كلام ابن ابى الحديد در ذيل اين فراز از خطبه اشاره مى‌كنيم، وى در مورد خوف و رجاء به روايتى‌

اشاره مى‌كند كه: رسول اكرم (صلى الله عليه و آله) به يكى از اصحاب خود وارد شده در حالى كه او از شدت عبادت نزديك بود جان خود را از دست دهد، پيامبر (صلى الله عليه و آله) فرمودند چگونه خود را مى‌يابى؟ گفت:

«اجِدُنى اخافُ ذُنُوبى و ارجُو رَحمَةَ ربّى»:

«مى‌ترسم از گناهانم و اميد به رحمت پروردگارم دارم»، پيامبر (صلى الله عليه و آله) فرمودند:

«ما اجْتَمَعا فى قلبِ عبد فى هذا المَوطِن الّا اعطاهُ اللّه ما رَجاهُ و أَمَّنَهُ مِمّا خافَه»:

«جمع نمى‌شود خوف و رجا در قلب بنده‌اى در اين مقام مگر اين كه خداوند آنچه را اميد دارد، به او اعطاء كرده و از آنچه مى‌ترسد، مأمونش مى‌كند». در مورد رجاء هم اشاره كرده كه از مقام عارفان است و پيامبر گرامى (صلى الله عليه و آله) از خداوند نقل فرمودند كه‌ «انَا عند ظنّ عبدى بى فَليَظُنّ بى ما شاء»: «من نزد گمان (نيك) بنده‌ام نسبت به خودم هستم پس بايد هر چه خواهد به من گمان (نيك) داشته باشد (اگر گمان نيك و حسن ظنّ به من داشت من هم به او گمان نيك دارم، و ياريش كنم)».

متقيان اميد تجارتى دارند كه هرگز فانى نشود و ضرر و خسرانى در آن نيست. در سوره فاطر آيه ٢٩ خداوند متعال مى‌فرمايد: إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللهِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرّاً وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَّنْ تَبُورَ: «كسانى كه تلاوت قرآن نموده، و اقامه نماز كردند، و از آنچه روزى آنها كرديم، انفاق كردند، در پنهان و آشكار، آنها اميد به تجارت و معامله‌اى دارند كه نابود نمى‌شود (و آن دادن عمل‌

[١]. سفينة البحار، جلد ١، صفحه ٣٢٣، ماده غفل ..