ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٨٢ - «گفتار مفسرين در باره شراب بهشتى»

اينست كه درى براى كفّار بسوى بهشت باز ميشود. و بآنها گفته ميشود، از اين در بيرون رويد. پس كفّار سعى ميكنند تا خود را بآن برسانند و چون رسانيدند در برويشان بسته ميشود و از سمت ديگر باز ميشود پس بطرف آن ميروند و چون به آن نزديك ميشوند آن نيز برويشان بسته ميشود و همين طور آنها را مأمورين دوزخ دست مى‌اندازند. پس مؤمنين بايشان ميخندند.

و بعضى گفته‌اند: ميخندند از دست كفّار وقتى كه آنها را در آتش ميبينند و خود را در نعمتهاى بى پايان بهشتى، و بگفته بعضى ديگر: جهت خنده اهل بهشت از اهل آتش اينست كه ايشان چون دشمنان خدا و دشمنان آنان بودند. خداوند سبحان قرار داد براى مؤمنين سرور و خوشحالى در عذاب ايشان و اگر عفو و بخشش بر ايشان ميشد و ميبود جايز نبود كه سرورى براى مؤمنين قرار دهد. براى اينكه آن سرور متضمّن عداوت و دشمنى است و حال آنكه به سبب عفو عذاب بر طرف شود. و بزوال عذاب سرور مؤمنين هم زائل گردد.

((عَلَى الْأَرائِكِ يَنْظُرُونَ)) يعنى مؤمنين بر پشتى‌ها و مخطّه‌ها تكيه داده و عذاب كفّار را نگاه ميكنند سپس خداوند سبحان فرمود:

((هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ ما كانُوا يَفْعَلُونَ)) يعنى آيا كفّار را پاداش داده‌اند هر گاه اين عمل را با آنها بكنند. اين آنست كه ياد نمود بر آنچه كه ميكردند آن را از روى مسخره و استهزاء بمؤمنان در دار دنيا و آن استفهام است كه بآن تقرير اراده ميشود. و ثوّب بمعنى اثيب. ثواب داده شده است.

و بعضى گفته‌اند: معنايش متّصل بما قبل آن است. و تقديرش اينست انّ الذّين آمنوا ينظرون هل جوزى الكفّار باعمالهم. آنهايى كه ايمان آوردند نگاه ميكنند كه آيا به كفّار پاداش كردارشان داده ميشود و جمله متعلّق بينظرون‌