ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٨٣ - لغت
او مثل قرائت كسى كه (الظّالمون اعدّ لهم) قرائت كرده و بيان آن گذشت. و كسى كه (و الارض مع ذلك) خوانده پس شايد او گفته كه اين تفسير قرائت مشهور است براى اينكه مقصود در آن تربيت زمان نيست و مقصود اجتماع آسمان و زمين است در آفرينش نه اينكه زمان هر دو فعل يكيست و اين مثل قول تو است كه مىگويى فلانى كريم است پس شنونده ميگويد و او با اين كرامت شجاع هم هست يعنى جامع دو صفت است و امّا قول كسى كه (لمن ترى) با تاء مفتوحه خوانده پس ممكن است كه خطاب به پيامبر ٦ باشد و مقصود (لمن ترى يا محمّد من النّاس) باشد پس اشاره ببعض كند و مقصودش جنس و جميع باشد مثل گفته لبيد شاعر:
|
و لقد سئمت من الحياة و طولها |
و سؤال هذا النّاس كيف لبيد |
|
هر آينه من از زندگى و طول عمر و پرسش اين مردم كه اى لبيد چگونهاى خسته شدم پس اشاره بجنس مردم كرده و ما ميدانيم كه همه آنها شاهد و حاضر در زمان او و نزد او نبودند و ممكن است كه تاء در (ترى) براى جحيم باشد يعنى براى كسى كه آتش او را مىبيند.
لغت:
السّمك: ارتفاع و بلندى در مقابل عمق و گوديست بجهت اينكه رفتن جسم است بسبب تأليف بطرف بالا و بعكس صفت عمق است و مسموكات آسمانهاست براى ارتفاع و بلندى آن و از آنست سخن امير المؤمنين ٧. يا داعم المسموكات. اى استوار كننده آسمانها و بلنديها.
فرزدق شاعر گويد:
|
انّ الّذي سمك السّماء بنى لنا |
بيتا دعائمه اعزّ و اطول |
|