ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٢ - تفسير

٧ است كه ميفرمايد: قليل يعنى نصف يا كم كن از قليل كمى و يا زياد كن بر قليل اندكى را.

و علىّ بن ابى ليب گفته: برخيز نصفى از شب را مگر كمى از شبها را كه آن شبهاى عذر مانند بيمارى و يا غلبه خواب و درد چشم و مانند آن و يا كم كن كمى از نصف شب را و يا زياد كن بر آن نصف.

خداوند سبحان مخيّر نموده پيامبرش را در اين ساعات براى قيام شب و آن را موكول بنظر و خواست آن حضرت نموده و پيامبر ٦ با جمعى از مؤمنين برنامه و عادتشان بر اين بود كه اين مقدار از شب را بر خاسته و نماز ميخواندند و اين بر آنها دشوار بود چون بعضى بودند، كه:

نميدانستند چه اندازه نماز خوانده و چه مقدار از شب باقى مانده است فلذا تمام شب را بيدار مانده و نماز ميخواندند از ترس اينكه مبادا قدر واجب را نياورده باشند تا خداوند تخفيف داد بر آنها در آخر اين سوره.

قتاده از زرارة بن اوفى از سعد پسر هشام روايت نموده كه گفت گفتم بعايشه مرا خبر بده از شب خيزى رسول خدا ٦. گفت آيا نميخوانى‌( (يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ)) را گفتم چرا گفت خداوند واجب كرد شب خيزى را در اوّل اين سوره پس يك سال قيام نمود پيامبر و اصحابش باين وظيفه، و خداوند در آسمان پايان آن را دوازده ماه قرار داد تا نازل فرمود در آخر اين سوره تخفيف را و قيام شب مستحبّ شد بعد از اينكه فريضه بود.

سعيد بن جبير (شاگرد عبد اللَّه بن عبّاس كه شاگرد امير المؤمنين ٧) بوده گويد بين نزول اوّل اين سوره و آخرش ده سال طول كشيد.

ابن كيسان و مقاتل گفتند اين سوره در مكّه قبل از وجوب نماز يوميّه‌